Notas de historia. Porqué caiu a Galiza?

Rapinhado nas redes. 

 

REINO DA GALIZA

Manuel Torres Regueira  · 2 d  ·

Antes de continuar coa cronoloxía dos Reis de Galicia, gustaríame escribir algo sobre as estupendas reflexions e enseñanzas que no libro Porqué caiu a Galiza? de Jose Manuel Barbosa,da editorial Através, se fan sobre a problemática da herdanza do trono a morte do rei Afonso VIII O Galego, e o importante papel que xa naquelos tempos, xogaban a nobreza, o clero e, como non, os Papas, que tanto dano e coas peores intencions, dende sempre nos fixeron, e nas que, con unha man che bendecian, e coa outra, che clavaban o puñal.

Como era de esperar, a disputa polo trono entre “Fernando III de Galicia” (e xa naqueles intres I de Castela, lembrémolo) e Sancha e Dulce (fillas de Afonso VIII) dexenerou en enfrontamento aberto e guerras entre eles. A “política internacional” de Roma pra con Galicia, era a de presionar os bispos pra que apoiaran os intereses da coroa de Castela, que eran os de Roma, malia a lexitimidade feita por Afonso VIII no seu testamento. Na “Chronica Latina Regum Castellae” (“escrita” por Juan de Soria) dinos que ao entrar Fernando I de Castela na cidade de León, e aclamado pola poboación como rei, e que Sancha e Dulce non foran recibidas como raiñas, como deixara seu pai notificado no testamento (bastantes historiadores ven neste documento unha clara tendencia castelanista, e non lle dan moito valor pola falta de imparcialidade documental). Nesta “pelexa de tronos”, salta outra vez o nome de unha persoa e de unha familia, tamén ligada a nosa historia: Rui Gomes de TRASTÁMARA, fiel e leal defensor do difunto rei Afonso VIII e que, por respetar os desexos de él, negoulle a fidelidade a “Fernando I de Castela” durante moito tempo. No chamado “Pacto das Nais” feito en Coiança (Coyanza, Valencia de San Juan, León?) entre as raiñas irmans mentras Fernando permanecia en León, púsose fin as disputas e acordouse que Fernando seria tamén rei galego-leonés. Acordados os puntos, reuníronse en decembro Sancha, Dulce e Fernando I de Castela, en Benavente, onde se asinou o acordo de coroar a Fernando como rei de Galicia e recibiren elas unha indemnización e unha importante renda anual, ingresando nun convento. Estes cartos recibidos, voltarian a coroa no caso de que casaran ou faleceran. Do que se trataba na realidade, era de que as irmáns renunciaran a calquer reivindicación ou reclamación da coroa. Pra que isto non acontecera, naquel entón, mandáronse destruir importantes documentos ligados de unha forma o outra co Tratado de Benavente ou con outros calesquera que poideran poñer en perigo a Coroa de Fernando en Galiza (en Castela xa a tiña). Houbo que “reescribir” a historia, e como non, engrandecéuse o protagonismo de Castela e Galicia quedou relegada a unha terra sin importancia, malia a seguir sendo recoñecida en todo tipo de documentación árabe e europea, como reino e centro de peregrinación e de intercambio relixioso, mercantil e cultural, sendo como foi, dende sempre e pra sempre, o MOTOR ECONÓMICO E SOCIAL daquela época de toda a zoa do NW peninsular, onde a sua área de influencia chegaba mais aló dos Pirineos. Tanto é asi, que toda a documentación peninsular que chegou ata nós despois de Afonso VII, é castelán e de tendencia claramente castelanista. Ainda que houbo alguns documentos que se salvaron da destrución, como o “Chronicon Mundi” de Lucas de Tui (escrito en 1.238), a “Chronica Latina Regum Castellae” de Juan de Soria, ou “De miracules Sancti Isidori”, que nos relatan as rebelions acontecidas na cidade de León e en Galicia, onde se asaltaron o palacio do rei, a eigresa de San Isidoro e as Torres de Carnota, que demostran O POUCO APOIO POPULAR que este rei tivo no reino Galaico-Leonés, e que nunca foi aceptado. Quizais por isto, “Fernando III de Galicia” e I de Castela, nunca quiso coroarse nin en León nin en Santiago.

Un apunte fundamental e moi importante e a ter en conta historiográficamente, é o que nos fai o noso querido Don Jose Manuel Barbosa neste libro (así como outros importantes historiadores, noutros) : tanto Lucas de Tui, como Juan de Soria, como Ximenes de Rada escriben as suas obras e relatos da historia baixo o mando de Berenguela de Castela, nai de Fernando. A manipulación documental da historia, queda sobradamente demostrada, cando estes escritores identifican a Afonso VI e Afonso VII como reis de Castela, cando estes monarcas galegos nunca usaron en vida estos títulos. No caso de Ximenes de Rada (que pasou a historia como un gran manipulador de documentos a favor da causa castelán) e no seu “De Rebus Hispaniae” bótalle a culpa da división da Coroa a familia dos Trava, sabendo ben que dita división favorecia mais a Castela.

O realmente triste de toda esta falsedade documental, e que os “historiadores” inmediatamente posteriores a Lucas de Tui, Juan de Soria e Ximenes de Rada, baseáronse nos relatos históricos manipulados deles pra seguir escribindo a historia : Afonso IX, O Sabio, cando escribeu a General Estoria (1.270), a Estoria de Espanna (1.270-1.274), outra Estoria de Espanna (1.280-1.284), a Cronica de los Veinte Reyes (1.282-1.284), e a póstuma de Crónica de Castilla (1.300)... Merecen ser nomeados tamén De Praeconiis Civitates Numantine e De Praeconiis Hispanie, cuia obra desapareceu e quedou dispersa ata o século XIX, e ainda hoxe non están publicados moitos dos seus escritos, e no que si entendin ben a lectura do libro, pertencen a Joao Gil, que fora asesor e secretario do rei Afonso IX o Sabio (e que tamén estivo involucrado na recolleita de textos pra a creación das famosísimas Cantigas de Santa Maria).

Si ben a poboación galega rechazaba o reinado de Fernando I de Castela en Galicia, co apoio que sí contou este rei (que lembremos, xa era rei de Castela cando acedeu o trono galaico) foi co de, como non, o Papa Gregorio IX, que queria por enrriba de todo a unión das coroas e a supremacía de Castela sobre Galicia, pra quitarlle todo o poder e influenza a nosa terra e a Compostela, que tanto desagradaba e odiaba Roma ao sairlle un forte competidor como era o centro de peregrinación a Santiago. Dito de unha maneira moi sinsela, pra que todo o mundo o entenda : dende Roma e dende facia moitos anos, foron os Papas os que dirixiron e planearon a destrución e desaparición do Reino Galaico-Leonés. Mais claro, auga nun vaso.

Seguiremos outro dia...

Terra de foris. ( Reciclaje blogueiro.)

 Post já publicado no 2023 no blog.       

 

 

Esta-se a falar estes días, ( estou a falar no 2023) nas redes e entre uns poucos, não vaiam a pensar em mais, em quanto a que o  Bierzo, a Seabra e territorios asturianos do occidente possam ser incorporados a Galiza. Engade-se, num exercicio de fantâsia pondo o carro diante dos bois,  que  previamente deveríam fazer para isto um referendum. 

  Direi antes de nada que isto atopeino por acaso nas redes sociais, melhor dito no twiter, X,  que é a única na que ando a ouviar,  a asubiar, ou a  pesquisar,  à solta, um pouco de todo. Andar ando e  moito   mais ainda do que deveria. Esta  quimera,  evidente, ainda que saudosa prá qualquer galego, são criadas por dous ou tres twiteiros neste caso,  que fornecidos com moitos seguidores, ganhados no dia a dia com manhas de todo tipo.E como se tivessem um bom altifalante,  sabem fazer barulho momentâneo e parecem uma  multitude participante. Uma vez deitada  a  informação no twiter ( agora no X)   já os algoritmos se encargarão de flassehar a torto e a direito a mesma  para chegarem a todos aqueles que  por alguma curiosidade anterior tenham escoitado uma música parecida.  Do mesmo jeito, dende aquí, estos mesmos  entre a sorpresa e a  ledicia vão espargir, difundir e divulgar o grão, e assim dão por feita a sementeira.  Cousa na que me loubo, neste caso, em participar a espalhar.   

 

     

  O caso é que,  o chegar-me esta informação, também com sorpresa e ledicia, deseguido  veu-me o recordo o conceito de   "Terra de foris". Um  princípio ou regra não escrita que   para entenderem-se os galegos daquela ,  usava-se no Reino medieval  da Galiza.  O falarem de que tal terra ou lugar era " Terra de foris" , estavam-se a referir a  toda aquela terra considerada dentro dos senhorios da coroa do reino de Leão ainda que não era considerada terra propria do Reino nuclear galego, eles considera-na por tradição histórica e  cultural como galega. Não sei seguro se  a Seabra era "Terra de foris", eu acharia que sim o era.  Astorga e as suas terras não eram "terra de foris". No obstante... ( Ainda que no documento que mostramos o final o bispo de Astorga firma como pertecente o Reino de Galiza, não sei se porque ele era galego de nazón, ou a diócese de Astorga era sufragánea de Compostela e neste senso se considerava galega).  Parte do occidente asturiano não era considerado "terra de foris" outra parte a mais próxima sim. O Bierzo, claramente,   era "Terra de foris" pois bem sabemos que foi sempre terra galega do reino nuclear galego e  deixou de ser considerada como  terras do Reino depois das guerras de  dominação dos Reis Católicos que derom esta terra, do Bierzo,  a dependência do Conde de Benavente e desposeirom dela os Castros nessa altura  os mais altos representantes da nobreza galega. É bem evidente que nas fronteiras citadas que antes eram consideradas parte da Galiza nuclear e  que hoje já não pertencem a Galiza administrativa actual,  ficam pegadas culturais, sociais, costumes e formas   idiomáticas  evidentes que  demostram que perante moitos séculos forom territorios dos senhorios galegos e  que se sentiam dentro duma unidade política, cultural, idiomática, económica e histórica que se concretizava no chamdado  Reino da Galiza. Este reino que é herdeiro dos galegos dende a antigua Gallaecia  que foi minguando o seu terrritorio até a Galiza já Sueva e posteriormente  Reino Galego medieval con Rei en Leão até 1230.

        Despois desta data,  1230 coa união num só reino em Castela, seguiu  sempre Galiza considerada  Reino ou entidade cultural e política com personalidade propria  como tal até a configuración administrativa das provincias de  Javier de  Burgos no  1833.

      E se não me credes, uma olhada este documento ajuda, tal vez, na sustenção do dito. Este é um documento no que firmam os bispos da orbe católica,  lá pelos 1545 , uma petição pra convocar um concilio, neste caso, nem mais nem menos,  o de Trento. Pois bem os bispos Galegos neste caso o de Astorga (duvido se era Terra de foris) e o de Ourense identificam-se como espanhol do Reino de Galiza e em troques o de Zaragoza  como espanhol do reino de Espanha.  

 

  Ainda que há quem defende hoje, com bom criterio, que o Reino como tal numca foi abolido  e,  defende,   ou gostaria de que Galiza fosse denominada na actualidade Reino de Galiza. Tal como assim,  estou a falar,  este senhor tão ilustrado: 

           Eduardo José Pardo de Guevara y Valdés.

          Es un historiador y      genealogista español, especializado en el estudio de la nobleza bajomedieval gallega y profesor de investigación del Consejo Superior de Investigaciones Científicas.

Ainda que o não constar como tal na Constitução espanhola não seja fácil defender esta postura.

       Ainda que  isto  último seja outra histoira.

          

2 Reino medieval de Galiza A historia ocultada

E ti sabias isto?. Numca tal ouvira, e é uma historia bonita. 1719: Um batalhom galego loita na batalha de Glheann pela liberação da Escocia.

 

       Para situar-nos um pouco nas longas guerras dos  Jacobitas de Escocia podemos irmos a ver a serie  "Outlander" que  nos trasladara a aquelas datas.       

O Comando de Intervenção Urbana Roi Xordo (CIURX) coloca umha placa no parque Rosalía de Castro de Vilalba em memória do coronel galego Nicolás de Castro Bolaño, "vilalbés que ao mando de 300 galegos loitou bravamente polas liberdades de Escocia na batalla de Ghleann Seile (10-6-1719)".

Assim escrevia o grande Santi Bernárdez sobre esta aventura Galaico-Escocesa de 1719 em Nós Diario hai uns anos:

Dende que apareceran as guerras de relixión no Atlántico europeo, o reino de Galiza viuse envolto en sucesivos conflitos, onde as elites galegas daqueles tempos optaran por manter a aposta polo comercio atlántico con aquelas comunidades insulares que mantiñan afinidade na relixión.

Estes conflitos vanse suceder desde o século XVI ao XVIII. Isto vai impulsar a recuperación da Xunta do Reino, dun organismo de autogoberno con representatividade suficiente como para ser a voz do país na corte do Habsburgo e coa que facer valer os intereses galegos, nomeadamente a defensa das costas e os vínculos que permitían manter redes comerciais vitais para boa parte de Galiza. Un destes vínculos comerciais era o do viño, e aí vaise xuntar este interese co das elites irlandesas, que xa a finais do XVI comezan a se mover cara a Galiza, onde a orde franciscana e moi particularmente o mosteiro de San Francisco de Compostela xogarán un importante papel.

A implicación directa da Galiza nos conflitos irlandeses, tanto no tocante á toma de Kinsale como en conflitos posteriores, ou a resistencia contra Cromwell, van converter a Galiza do século XVII en receptora de millares de refuxiados irlandeses. Refuxiados que formarían rexementos ao servizo dos Habsburgo e máis tarde dos Borbóns, pendentes da oportunidade de que algunha alianza lles permitise volver alí onde se puidese loitar pola propia patria, ou por aquela causa que entendían era a mellor para o futuro de Irlanda. A causa dunha monarquía católica, con respeito polo antigo réxime irlandés e das demais nacións das illas, fai que esta comunidade irlandesa no XVIII simpatice coa causa xacobita.

Os xacobitas escoceses van ter Galiza como base para cando menos unha das súas empresas, o levantamento de 1719 por Xacobe Estuardo, III de Inglaterra e V de Escocia. James Francis Edward Stewart, coñecido como “O Vello Pretendente” procurará alianzas no Vaticano e coas potencias europeas que rivalizaban ou estaban en guerra entón con Inglaterra. Para isto vaise desprazar a Galiza naquel ano, onde un nobre xacobita irlandés, James Battler, o segundo duque de Ormonde, xa organizaba unha expedición supervisada polo cardeal Alberoni, conselleiro militar de Filipe V de Borbón. O plan pasaba por levar dous grandes continxentes militares dende a península que apoiaran unha insurrección xacobita. Estes continxentes militares deberían desembarcar en Escocia e Gales. O “Vello Pretendente” vai estar entón por varios meses entre Compostela e Betanzos, supervisando os preparativos e o posterior seguimento da operación.

Vai partir primeiramente unha frota desde Cádiz con 7000 soldados e 27 navíos, só que boa parte desta remata por naufragar fronte Fisterra, e os desperfectos dos navíos que se salvan frustran a expedición. Estas tropas ían desembarcar en Gales ou na Cornualla para emprender a toma de Londres, ao tempo que outro destacamento militar máis pequeno mobilizaría as tropas e aliados do vello pretendente e Escocia. Esa expedición vai ser a do Rexemento de Galiza, que estaba comandado polo tenente coronel Nicolás de Castro Bolaño. Os galegos partirán finalmente do porto guipuscoano de Pasaia para navegar até as Hébridas.

Os galegos acamparán o 7 de abril de 1719 en “Steòrnabhagh”, a vila principal da illa de “Leòdhas”, por indicación do brigada George Keith. Este brigada desestima o plan inicial de atacar dende alí directamente Inverness, debido ao baixo número de tropas xacobitas reunidas. O 13 de abril diríxense a Kyle, o porto das Highlands, perto da illa de Skye, onde desembarcan e toman posicións. Moi perto de alí estaba o que hoxe é o castelo máis famoso e fotografado de Escocia, o de Eilean Donan, onde o Rexemento de Galiza vai gardar a maior parte das armas e municións que traían para o exército xacobita, e establecen alí o seu cuartel xeral. As dúas fragatas que transportaran o rexemento voltaron para a península, no entanto, a maioría dos clans xacobitas rexeitaban mobilizarse, mentres non recibiran novas dos avanzos do sul, onde se agardaba que desembarcaran as tropas que viñan de Cádiz.

O 10 de maio unha frota combinada británica, comandada polos almirantes Lord Berckeley e Sir John Norris, dirixiuse cara a illa de Skye e entrou en Loch Alsh até a illa de Donan, desembarcando onde o castelo e sendo rexeitados por sorpresa polo continxente de perto de media centena de soldados galegos que ficaran no castelo. Os soldados ingleses sobrevivientes ao recuar abrirían fogo de canóns contra o castelo, causando importantes danos que provocarían a sua posterior ruína e tamén a rendición dos soldados.

Cando menos un soldado galego morreu no lugar naquela data, e ainda hoxe os guías turísticos de Eilean Donan falan anecdoticamente da pantasma do defunto, que seica segue a aparecer. Os demais soldados foran capturados xunto a un irlandés e un escocés, sendo estes dous condenados a morte, mentres que os galegos serían levados presos ao castelo de Leith, ao norte do que hoxe é Edimburgo.

O resto da tropa galega estaba ausente, uns 300 homes ao mando de Nicolás de Castro Bolaño e o sarxento maior Alonso de Sanatrem desprazáranse cara ao sur na procura do apoio doutros clans xacobitas. Varias ducias de escoceses xuntaríanse até sumar a cantidade duns 1600 homes, principalmente do clan Mackenzie, mais tamén dos MacIntosh de Borlum, os Cameron, os Mackinnon, os Murray, os Keith e tamén algúns do clan MacGregor, liderados estes últimos polo mítico Rob Roy MacGregor, un dos más famosos personaxes de cinema americano sobre a historia de Escocia. Todos van acudir a 12 millas do castelo de Eilean Donan, ao Glenshiel, onde farán fronte a un combinado de clans escoceses leais ao monarca protestante, un rexemento neerlandés, o de Hussele, amais de varios rexementos ingleses e escoceses dirixidos polo xeneral Joseph Wightman até sumar perto dun millar de efectivos entre cabalaría e infantaría.

O dia dez de xuño, a tropa galega vai tomar os cinco outeiros coñecidos como “As Cinco Irmás”, en Gaélico escocés “Còig Peathraichean Chinn Tàile”, situándose na parte frontal dos mesmos e nas cuíñas, mentres que a maioría dos xacobitas ficarían nos laterais dos outeiros. O bando xacobita non era moi superior en número aos leais a Xurxo I de Hannover, pero o seu armamento e preparación era máis precaria, xa que o continxente británico estaba integrado maioritariamente por forzas regulares. Entre as cinco e as seis da tarde comezou a batalla. Boa parte dos homes do clan MacGregor retiraríanse no solpor aproveitando a brétema cando Rob Roy caeu ferido, mentres as tropas galegas cubrirían a súa retirada, mantendo as posicións no alto dos outeiros, xunte eles aínda varios centenares de xacobitas.

Finalmente o fogo parou ás nove do serán. O consello xacobita deliverou durante a noite a situación. Homes doutros clans se aproximaran para servir de reforzo, entre eles os MacDonald de Clanranald, os Chisholms de Strathglass ou os Grants de Glenmorrison, moitos deles aínda a horas de camiño de Glenshiel, mais con todo o consello decide capitular. Ao saír o sol os británicos ven formar os homes de Bolaño, dispostos para continuar co combate, pero ás oito da mañá, un capitán galego achegaríase ao campamento británico cunha carta onde se recollían as condicións da rendición, condicións que serían aceptadas polo xeneral Wightman.

O número de baixas entre ambas partes non chegaría ao centenar. Un dos outeiros do lugar foi nomeado como “Sgurr nan Spainteach”, o Outeiro dos Españois, en memoria das tropas galegas que combateran alí aquel día. Aquela rebelión pasou a ser coñecida como “The Little Rising”, o pequeno levantamento, mais é lembrada sobre todo por ser a última vez que un continxente de tropas de fóra das illas combateu en chan do territorio británico.

Os 274 soldados galegos que sobreviviron terían unha saída honorable, permitíndoselle conservar o seu estandarte coas armas do Graal galego e mesmo baixar en formación ao son das caixas até ser recluídos no castelo de Edinburgo, onde se reunirían con aqueles que foran levados antes até Leith logo da perda de Eilean Donan. Despois de negociacións serían repatriados a Galiza a comezos de outubro.

Mais sería no mesmo mes cando un ataque combinado das forzas aliadas contra Filipe V de Borbón, a chamada “Tripla Alianza” mobilizou tropas na fronteira francesa e emprendeu unha expedición armada de represalias contra os portos do sul da Galiza. Tomarían e saquearían Vigo, Redondela, Marín e Pontevedra. Compostela chegaría a pagar a suma de 4000 libras para non ser saqueada. Os ingleses emprenderían finalmente o camiño de volta a finais daquel outubro do 1719, destruíndo arsenais que sabían que foran preparados para facilitar expedicións militares nos dominios británicos.

Tempo despois o padre Xerónimo Feixóo velería polo tenente Coronel Nicolás de Castro Bolaño, para a súa restitución á fronte do rexemento de infantaría de Compostela, rememorando o seu valor anos atrás na aventura escocesa conmemorada por moitos escoceses nun dos lugares considerados como de maior beleza paisaxística do seu país, o Glenshiel.

O gaiteiro Ivor Mackenzie, orgulloso da historia do seu país e do seu clan, así como grande amante da música e cultura galegas, lembra que a memoria popular di que os galegos caídos na batalla foran soterrados en Glen Strathaskaig, perto da vila de Archmore, varias millas ao norte do lugar da batalla.

Artigo completo de Santi Bernárdez em Nós Diario:

https://www.nosdiario.gal/.../20190716200403081973.html

Máis em #HistoriaGaliza

Fernando II de Galicia e a opinião de Alexandre Herculano

 

A letura dos livros “Os Reis de Galicia” de Don Anselmo Lopez Carreira, da editorial A Nosa Terra, e “Porqué caiu a Galiza?” de Don Jose Manuel Barbosa, anímanos a seguir aprendendo e disfrutando da nosa historia e dos nosos reis, que nos foron agochados, roubados e negados durante tantos anos…

FERNANDO II reinou dende o 1.157 ata o 1.188. Fillo de Afonso VII o Emperador e de Berenguela de Barcelona, naceu en Toledo no ano 1.137. Ainda que reinou nos terreos de Galicia-León, sempre loitou para recuperar os anteriores dominios de seu pai da Coroa Galaica, cuio poder imperial e prestixio son recoñecidos internacionalmente e quedan reflexados en documentos como Anais de Cambray, por exemplo. Unha vez dividida a Coroa de seu pai, Fernando II veuse “atrapado” na cidade de León entre Castela polo Este e Portugal polo Oeste. Con visión política, casa en 1.165 con Urraca, filla de Afonso I rei de Portugal, con quen tivo un fillo, Afonso (futuro rei Afonso VIII). Como non, Roma e o seu Papa dirixian na sombra a política internacional, e dende a morte do bispo Xelmirez, Compostela e Galiza xa non eran tan respetadas, pero seguían sendo igualmente temidas pola sua tremenda influenza. O Papa Alexandre III dictou nulo o matrimonio entre Fernando II e Urraca de Portugal, poñendo como excusa que eran curmans e deixando nunha mala postura o futuro do fillo Afonso e da propia Coroa Galaica. O fin perseguido polo Papado era o de sempre: engrandecer a eigresa de Toledo e Castela e minorizar a Compostela e Galiza. Separado xa da princesa, houbo moitas hostilidades e batallas con Portugal, que ademais de reclamar Toroño, Tui e Limia, ansiaba expandirse mais. O asedio a Badaxoz foi conducido polo portugués Geraldo Sem Pavor, mandado por Afonso I, que logo tamén él se achegou a cidade para acabar de arrebatarlla os musulmans; pero víronse sorprendidos pola chegada das tropas galaico-leonesas lideradas por Fernando Rodrigues de Castro, Mordo-mor do rei, e perdoado xa por Fernando II da sua rebelión en Cidade Rodrigo. Déronse os portugueses a fuxa, e o rei Afonso I bate coa perna nun ferro que sobresaía na apertura da porta da muralla, rompendo a perna e sendo feito preso polos cavaleiros galaico-portugueses. Levado ante Fernando II, este reclamou que foran devoltos a Coroa Galaica os territorios ocupados por Portugal así como Badaxoz e que outras ciudades lle foran devoltas a Fernando Rodrigues de Castro. Estando en Tui Fernando II en marzo de 1.170, reúne a Corte pra trasladar esta cidade a un lugar mais seguro e defendible e no que, según consta nun documento conservado no Arquivo da Catedral de Tui, aconteceu un feito moi importante: foi a primeira vez que os burgueses da cidade acudiron e tiveron voz e voto nun “parlamento”,polo tanto, A ORIXEN DO PARLAMENTARISMO GOVERNANTE ESTIVO EN TUI, na Galiza, e non na Carta Magna Inglesa como pretende enseñar a historiografía oficial interesada. E tamén tempo despois, na Corte celebrada na cidade de León en 1.188 convocada por Afonso VIII (fillo de este rei Fernando II) se concedeu este privilexio tamén os burgueses, como consta no documento “Decreta Legionensis”.

Fernando II casa en segundas nupcias con Terexa Fernandes, filla do Conde Fernando Peres de Traba (tutor do rei) e de Terexa Afonses, nai de Afonso I de Portugal, e polo tanto, media irmán do rei de Portugal. Neste “xogo de tronos”, Fernando II e Afonso I acaban sendo cuñados, nunha búsqueda incesante de alianza e entendimento entre os reinos. A mala sorte acompaña o rei galaico, pois apenas 2 anos despois da voda, en febreiro de 1.180, Terexa more no parto do fillo de ambos. No ano 1.179, os reis Afonso I de Castela e Afonso I de Portugal pactan un ataque conxunto contra a Coroa galaico-leonesa, no que gañan e obrigan a Fernando II a firmar o Tratado de Paz de Medina de Rio Seco en 1.181, e onde se establecían as fronteiras dende a morte do emperador Afonso VII. Tivo Fernando II moitos problemas tamén con Martiño Martins durante anos, bispo de Compostela, o cual destitueu e encerrou no Mosteiro de Sobrado dos Monxes. Finalmente, no ano 1.167, o rei cede as peticions do Papa e repuso a Martiño na Sé Compostelana, que morreria no ano seguinte. Seria nomeado sucesor Pedro Gudesteis co apoio Papal (ao cual coñecia o rei dende a sua nenez) e que duraría 6 anos no posto. Gudesteis será sustituido en 1.173 por Pedro Soares de Deza, anterior bispo de Salamanca, e co que o rei fundara un grupo de cavaleiros fieis, a Orden dos Cavaleiros de Santiago. Ainda que o Mestre Mateo fora contratado en vida do bispo Pedro Gudesteis, foi co bispo Pedro Soares cando se fan as obras mais significativas da Catedral de Santiago. O impresionante Pórtico da Gloria non se empezou ata un pouco antes da morte de Fernando II, e non se acabaría ata moi entrado o reinado do seu fillo Afonso VIII. Foi este gran bispo Pedro Soares o que consigueu a bula “Regis Eternis” que lle concedia a Compostela o Xubileo : todos aqueles fieis que visitaran a Catedral de Santiago no Ano Xubileo, gañaban a indulxencia plena e eran perdoados todos os seus pecados (o Ano Xubileo e aquel no que o dia 25 de xullo coincide nun domingo). O primeiro Ano Xubileo Compostelán coñecido e celebrado dende toda Europa foi en 1.182. Pese a Roma, aos Papas e as puñaladas pola espalda, Santiago seria ainda mais e xa POR SEMPRE, centro da Peregrinación da Cristiandade e un incuestionable e influiente núcleo cultural, artístico, político, mercantil e de intercambio con todo o continente.

Cando Fernando II conta con 50 anos, casa en terceiras nupcias con Urraca Lopes de Haro, filla de Dulce Rodrigues de Castro, unha importante familia basca que fuxia de Castela por razons políticas. Un dos mallores logros de este rei, foi o de impulsar as ciudades galegas, dotando de Cartas Forais os centros urbáns que os protexian fronte os abusos feudais. Non só a arquitectura alcanzou un gran esplendor con él, tamén vai a expandirse a lírica dos cancioneiros.

Fernando II morre en Benavente o 22 de xaneiro de 1.188. O seu corpo foi secuestrado pola sua muller raiña Urraca Lopes, e enterrado en León en contra dos desexos do rei. Recuperado o corpo de seu pai, Afonso VIII encárgase do seu traslado a Catedral de Compostela, descansando no seu Panteón Real.

 

 

 

Alexandre Herculano (Lisboa, 1810 - Santarem, 1877), foi membro da Académia das Ciencias de Lisboa sendo um dos intelectuais románticos e historiadores máis importantes de Portugal em todo o século XIX. Herculano, deixou um ensaio cum prólogo com caráter moralista adicado a Galiza e ao povo galego, chamado;

O Galego (Vida, Ditos e Feitos de Lázaro Tomé)

"É assim que historicamente o galego é ovo; ovo desta monarquia de Portugal. Afora o nome, ela herdou de Galiza bom quinhão de território, parte da população, os mais ilustres nomes da sua velha aristocracia, muitos costumes, e finalmente a língua, que hoje senhoril e desdenhosa olha com sobranceria para o antigo dialeto que lhe deu origem, falta de piedade filial mais que muito repreensível, e que eu quisera ver bem zurzida pelos atravessadores, espevitadores e esfoladores da moral pública destes remos e senhorios, onde nenhuma criatura, que saiba o nome aos bois em história, pode volver os olhos para o extremo horizonte do nosso passado, que não enxergue, ao cabo lá, a Galiza. [...]

Mas se o valor da palavra galego como expressão do mito mourisco e do ovo português desperta as cogitações do filósofo, a que graves e profundos pensamentos nos não conduz como representante de um fenômeno social dos tempos modernos!?, que maravilhas nos não faz suspeitar!?, que estudos substanciais e indefessos não exige de nós para sondarmos os seus arcanos!?, em que pélago de meditações ilimitadas nos não deixa absortos!? Não sei se alcançarei alçar ama ponta do véu que encobre tantos mistérios, mas o que sei de certo é que só por havê-lo tentado o meu nome não morrerá, e a minha sepultura será coberta de flores pelas mãos da posteridade respeitosa e agradecida."
Alexandre Herculano.

 

Estandarte do Reino de Galiza prepresentado en 1515 no "Gran carro triunfal de Maximiliano I "
 

 

Historia do Reino de Galicia en 10 Minutos.

A identidade Galego-Portuguesa na Idade Media

II.   A identidade compartida na Idade Media duma  nacionalidade galego-portuguesa.      

           Há uma ideia partilhada no estudo da  Idade Media : Há uma  identidade  cultural-política duma nacionalidade galego-portuguesa. Na historiagrafia  española e portuguesa,  nega-se esta existencia. É  evidente para historiografia oficial  que Espanha nasce com os visigodos e Portugal tira dos lusitanos.Uns e os outros ficam de  costas viradas   com a realidade desa identidade galego-portuguesa medieval. Em Portugal esta historiografía oficial  está representada por Matosso que  identifica a origem cultural e medieval portuguesa a partir da Lusitánia. É a tendência maioritaria. Pela banda contraria  Herculano considera  a Galiza como a existencia preexistente do que foi Portugal. Herculano chegará a sintetizar em resposta os origens da formação do reino português : “somos fruto do genio galego”.Este genio galego  abrangia os  habitantes do que hoje chamamos Galiza, e outros territorios da atual Espanha junto com os portugueses de hoje  entre Minho e Douro. Forom os habitantes desa identidade cultural e social galaico-portuguesa quem criou Portugal.
     Para entendermos só um bocado desta ideias, demos uma vista de olhos sobre uma personagem  que sintetiza bem  o momento histórico. Teresa de Portugal, para outros Teresa de Leão, também Teresa da Galiza e a mãe de Afonso Henriques o primeiro rei de Portugal e vencedor na batalha de São Mamede em Guimarães.Teresa naceu em Povoa de Lanhoso, casou com Henrique de Borgonha, era a senhora da Galiza até Coimbra.  Teresa não distinguia terras de origem lusitana de outras de além Minho. Todo era um mesmo magma cultural e social e político no rexime feudal daquela altura controlado ou coordinado dende o Reino de Leão. Poderíamos avançar mais na historia para vermos a evolução da criação do reino de Portual,  o papel da Igreja católica romana e o papel de Cluny abadía protegida por Alfonso VI de Leão o emperador. Todo eso e a separação política dos territorios e o papel da Reconquista contra os mouros,os reis católicos, a batalha de Toro etc.  seríam pontos importantes para fazermo-nos a ideia do que aquí se tenta explicar.

fonte.

Galegos pela historia. Reimundo de Borgonha.

 

 

 

 

  

 imaxe de Reimundo no Tombo da Catedral de Compostela. 

 

 

O CONDE REIMUNDO, ainda que NON foi rei, o noso querido Don Anselmo engadeo na lista pola sua relevancia histórica. Gobernou os territorios da “Galiza Compostelá” dende o 1.090 ata o 1.107. Coñecido co alcume de Reimundo de Borgoña, a sua chegada a Corte foi posibel grazas as boas relacions de Afonso VI con abade Hugo de Clunny (Francia) e de que Reimundo era sobriño de él (e polo tanto emparentado tamén coa raiña Constança), e a haber respondido este e o seu primo Enrique a chamada militar do rei. Moitos nobres galegos opuséronse a crecente influenza dos que chegaban de Clunny (tamén do clero), e dirixidos polo conde Rodrigo Ovéquiz e o bispo compostelán Diego Páez, conspiraron pra coroar rei a Guillermo o Conquistador, rei normando de Inglaterra, que unha vez morto este, o plan derrumbóuse. (Os nobres Ovéquiz foron desterrados e Diego Páez foi preso, humillado e torturado e acusado de traizón, sendo xulgado no Concilio de Husillos no 1.088, librándose grazas a intervención do Papa Urbano II, que declarou nulo o xuizo. Porén, 2 anos despois, Diego Páez e despoxado da sua categoria de bispo no Concilio de León de 1.090. Acabaria os seus dias exiliado en Aragón, onde morreu). A morte do "rei preso" Garcia II no ano 1.090, supuso “ un estorbo menos” e fai decidir o rei Afonso VI entregar o goberno de Galicia con Portugal a sua filla Urraca, casada con Reimundo de Borgoña, co título de condes. Pra apracar as ansias de poder dos nobres portugueses, Afonso VI crea despois no 1.095 o Condado de Portugal pra a sua filla Tereixa e o seu marido Enrique, primo de Reimundo, e no que o condado portugués recoñecia a soberania do galego, e este a sua vez a superior do reino galaico-leonés, nunha excelente mostra de como funcionaba o poder feudal. O Conde Reimundo súpose apoiar ben en Diego Xelmirez, o que nomeou primeiramente administrador da diócese compostelán no 1.094, e mais tarde influeu e apoiouno pra que o nomearan bispo no 1.100. O inmenso poder que chegou a acadar Xelmirez co paso do tempo, e sobradamente coñecido, chegando incluso a acuñar moeda, algo insólito naquelos tempos. O nacemento do infante Sancho, fillo de Afonso VI e da moura Zaida, tira por terra os plans de Reimundo de herdar a Coroa como marido da sucesora ao trono, Urraca; e acada un “Pacto Sucesorio” co seu primo Enrique de Chalón (ou de Lorena) casado con Tereixa, filla do rei Afonso e irmán de Urraca.

O conde Reimundo de Borgoña morre no outono de 1.107, bastante antes de que o fixera seu sogro, o rei Afonso VI, no 1.109. Dous anos antes de morrer, naceu o fillo varón de Reimundo e de Urraca, Afonso Reimundez, que sería o futuro rei e emperador Afonso VII, pois o fillo do rei Afonso VI, Sancho, seria morto na batalla de Uclés (Cuenca) no 1.108. Como vemos, un autentico “xogo de tronos” na nosa terra...

URRACA (1.109- 1.110... 1.125) as mortes do seu home Reimundo no 1.107, do seu irmanastro Sancho no 1.108 e do pai e rei Afonso VI no 1.109, foron as consecuencias polas que Urraca acadou o trono naqueles tempos, e que logo o seu fillo Afonso Reimundez, coñecido como Afonso VII, lle quitou. Malia que antes da sua morte, o rei Afonso VI deixara escrito que si Urraca casaba de novo perderia o trono e pasaria o seu neto Afonso Reimundo, este aconsellou o casamento dela co rei de Aragón, Afonso I o Batallador. E coroada raiña en Toledo no 1.109 e no outubro dese mismo ano casa con Afonso o Batallador, nun delicado momento en que os almorávides estaban atacando Extremadura e nun perigo inminente dos musulmans cercaren Toledo, como así foi posteriormente. Nese mesmo ano, Urraca e Afonso o Batallador, acordan a “Carta de Arras”, na cual se repartian o poder, os territorios e as condicions en caso de fillos ou divorcio. Neste documento, o fillo de Urraca e de o Conde Reimundo, Afonso Reimundez, quedaba fora do acordo matrimonial, pero xa o rei Afonso VI deixara mandado que o seu neto herdaria a Galiza Occidental no caso de que Urraca casara novamente, coma era este o caso. Esta voda non gustou nada a nobreza galega, e o Conde de Traba, Pedro Froilaz, aio do infante (protector, instructor e tutor) e o bispo Xelmirez, coroan na Catedral de Santiago en setembro do 1.111, rei de Galicia a Afonso Reimundez, nomeado Afonso VII. Urraca veuse forzada a aceptar, e ainda que constaba nos documentos como raiña coma él, a relidade e que perdeu a soberania de facto sobre os territorios de Galicia e Portugal. Hai revoltas por todo o reino e asaltanse varias fortalezas. Afonso o Batallador ataca Lugo e no Castelo de Monte Roso, vence os partidarios de Afonso VII. No castelo de Ribadavia, foron apresados Pedro Froilaz, Xelmirez e Afonso VII grazas a traizón do nobre Arias Perez. Afonso VII e levado preso o castelo de Pena Corneira, en Ourense, sendo ceivado pouco despois por orde da sua nai Urraca, que nun golpe de timón, rompe toda relación co seu marido aragonés, entrando en disputa e guerra con él e defendendo os dereitos dos galegos, que veñen sendo os do seu fillo. Debido a que o rei aragonés Afonso o Batallador tiña o dominio das terras leonesas e casteláns, a raiña Urraca convoca Cortes en Santiago na Pascua do 1.112, pra consultar e recibir o apoio de toda a nobreza galega (laicos e eclesiásticos) pra facer unha guerra aberta contra o aragonés, na que todos aportan bens económicos e materias pra tal empresa. Despois de unha serie de batallas, Afonso o Batallador repudia oficialmente a Urraca no Concilio de León de 1.114, facendo caso da petición de anulación do matrimonio do Papa, por razons de consaeguinidade. Este feito repón legalmente a Urraca como raiña de Castela, pero ainda así, o Conde de Traba e o bispo Xelmirez atacan algunhas terras e cidades pra confirmar a autoridade. Finalmente, seria o Papa Pascual II o que obrigará a entregar as vilas e cidades leonesas e casteláns a os lexítimos gobernantes da raiña. Resoltos os problemas co seu ex-marido, empezanlle a Urraca os do seu fillo Afonso VII, que levou a enfrontalos a ambos militarmente, recibindo Afonso o apoio do Conde de Traba e de Xelmirez. Cando Urraca foi cercada polas tropas do fillo Afonso (aliado coa sua tia Tereixa de Portugal) no castelo de Vila Sobroso, en Ponteareas, consegue fuxir do cerco e envia as tropas pra asediar Santiago, pra forzar o Conde de Traba e a Xelmirez a negociar con ela. E foi así como no 1.116 en Sahagún, se reuniron bispos e nobres de todos os territorios de Gallaecia, pra reestructurar e organizar a Coroa e os intereses da raiña Urraca e o seu fillo rei Afonso VII, que serian confirmados, plasmados e asinados no Pacto de Tambre no 1.117 ( e que mais tarde, a partires do 1.118, facilitarian que Afonso VII fose coroado rei tamén en Toledo). Estes acercamentos e entendimentos entre os reis e os seus leais, que levou tempo facelos, non sempre foron entendidos nin acetados polo pobo. Famosa é a insurreción do pobo do 1.116 ou 1.117, na que a raiña Urraca e o bispo Xelmirez foron rodeados e atacados na Catedral de Santiago, na que incluso se incendiou a torre na que estaban. Xelmirez logrou fuxir disfrazado, pero a raiña Urraca foi apaleada, humillada e arrastrada espida pola que hoxe e coñecida como Rua da Raiña. Tivo autoridade e dominio sobre os territorios de León e Castela, pero con moitos problemas, polas intermitentes relacions co aragonés Afonso o Batallador.

Nos últimos anos da sua vida, Urraca mantivo unha relación amorosa co conde castelán Pedro González de Lara. En 1.125, quedou gravemente enferma do parto do terceiro fillo de ambos, e no mes de marzo do 1.126, aos 45 anos de idade, morre na vila de Saldana, en Palencia, unha muller que foi unha das mais importantes e valentes raiñas que nunca foron vistas.

A partires de ese momento, Afonso VII, reinou só, malia que tivo fortes opositores.

Seguiremos outro dia...

primeiro Parlamento no pazo de Xelmírez, 19 de diciembre de 1981

 Tras ser la sede provisional del Parlamento de Galicia —desde su constitución el 19 de diciembre de 1981¹​ hasta que se trasladó al pazo de Fonseca, en verano de 1982

                                                      

Ley 8/1985, de 13 de agosto, de elecciones al Parlamento de Galicia.

Publicado en:

«DOG» núm. 156, de 16/08/1985, «BOE» núm. 248, de 16/10/1985.

Entrada en vigor:

17/08/1985

Departamento:

Comunidad Autónoma de Galicia

Referencia:

BOE-A-1985-21380

Permalink ELI:

https://www.boe.es/eli/es-ga/l/1985/08/13/8/con

 

Galegos pela historia. Um comentario do senhor Ibn Hawqal

  

   Este senhor árabe do século X, escreve como era o mundo naquela altura. Os galegos estavamos num dos momentos do topo da historia. Asim o acredita ele. 

FONTE: "Confiruguració do mundo" de Ibn Hawqal

Pódese consultar/descagar de balde neste enlace https://www.anubar.com/.../TM%2026%20Ibn%20Hawkal...

Tamén podedes consultar/descargar de balde unha manchea de libros que recollen documentos medievais no seguinte enlace: https://www.anubar.com/coltm/index.htm

 

   rapinhado daquí.: https://www.facebook.com/groups/reinodagaliza/permalink/1487055168744974/

 "Configuración do mundo" de Ibn Hawqal 

Reino medieval Galiza. A toma de Almería.

 

Imos olhar a impressionante marcha dum grande exército galego.

     O Poema de Almería, "Praefatio Almeriae" (Prefacio de Almería) ou "Carmen de expugnatione Almariae urbis" (Cantar da conquista da cidade de Almería) é um poema épico do ano 1149 atribuído a Arnaldo Bispo de Astorga, escrito em latim medieval e narrado a jeito de crónica. Foi engadido ao final da "Chronica Adefonsi imperatoris"; umha crónica do reinado de Afonso VII. No poema nárrase a victoriosa campanha militar cristiá do ano 1147 que remataría coa conquista de Almería em Outubro desse ano.

 

Esta campanha realizada ao jeito das Cruzadas (acadou o "rango" de Cruzada otorgado polo Papa Eugenio III), na que participou umha aliança de reinos peninsulares e extrapeninsulares, foi liderada polo próprio Afonso VII.

Afonso rei de Galiza, de Leom, de Castela e de Toledo fora consagrado como monarca sendo um cativo no ano 1111 polo Bispo e militar ("baculum et ballista") Diego Gelmirez na basílica de Compostela. Com esta cerimonia, tanto o bispo como o aio de Afonso, o Conde de Traba Pedro Froilaz, procurabam que, no caso de que a súa nai Urraca ("filia Hildefonsi [Afonso VI] senioris Galliciae regis", "totius Gallecia domina” e "totius Gallecie imperatrix"), casada nesse intre em segundas nupcias co rei Afonso de Aragom e Navarra, tivesse um filho deste nom se visem afectados os dereitos do futuro Afonso VII ao trono como legítimo herdeiro do seu avó Afonso VI e, em todo caso, do seu pai Raimundo de Borgonha.

Á morte da súa nai, no 1126, herda o reino de Leom emprendendo, tamém, a recuperación do reino de Castela, que estava baixo o dominio de Afonso I de Aragom e Navarra. Coas Paces de Támara de 1127, púxose fin á disputa entre os dous monarcas e Afonso VII foi reconhecido tamén como rei de Castela e de Toledo.

Em 1135 foi corado "Imperator totius Hispaniae", mais nas crónicas tamém aparece como "Adefonsi imperatoris Yspanie et Gallecie", "Imperante Adefonsus imperator in Gallecia" ou, simplesmente, como "Adelfonsus rex Galliciae".

  Na grande força militar que atacou Almería naquela campanha de 1147, ademáis dos exércitos dos diferentes reinos de Afonso VII, participarom, entre outros, os exércitos dos reinos de Portugal, de Aragom e de Navarra, dos condados de Urgel e de Barcelona, das repúblicas de Pisa e de Génova (este último condado e repúblicas participerom com marinha de guerra), do Senhorio de Montpellier e tamém Cavaleiros Cruzados.

 

O Poema de Almería, na parte que narra o avanço dos exércitos de terra, fálanos em detalhe de cal deles é o que encabeça o contingente de tropas, abrindo o caminho polo território inimigo:

"Longa quies Crux est, bellandi gloria lux est. |

Maius est mensis. Procedit Galliciensis, |

Percepta Jacobi primo dulcedine sancti. |

Ut caeli stellae sic fulgent spicula mille. |

Mille micant scuta, sunt arma potenter acuta, |

Est plebs armata, nam cuncta manet galeata; |

Ferri tinnitus et equorum nempe rugitus; |

Surdescunt montes; exsiccant undique fontes; |

Amittit tellus pascendo florida vellus; |

Pulvere prae nimio vilescunt lumina lunae,"

Traduzido:

 "Longo descanso é a cruz e esplendorosa é a gloria de guerrear. É o mes de Maio. Adiantam-se as espadas de Galiza, percebendo primeramente as doçuras de Santiago.

Como as estrelas do ceo, assim refulgem milheiros de lanzas.

Milheiros de escudos centelham e as armas estam poderosamente afiadas.

A multitude está armada e atopa-se toda coberta de capacetes.

O tilintar dos aceiros e os relinchos dos corcéis ensurdecem os montes. Por todas os lugares deixam baleiras as fontes.

A terra entrega para o pasto as súas flores laúdas.

Coa inmensa poeira escurecem os raios da Lúa"

 

Semelha que é este um exército galego cumha imagem poderosa, moi numeroso, bem armado e cunha imponhente cavalaria (um dos corpos militares máis estimados na Idade Media). Nada que ver coa tradicional imagem dunha Galiza medieval ilhada, pobre, débil e militarmente sumisa que vende a historiografía espanhola. Mais vejamos que máis di o poema daquel exército do reino da Galiza:

"Splendor et aethereus frustratur lumine ferri. |

Strenuus hanc sequitur turbam Consul Fredinandus. |

Regali cura moderando Gallica jura. |

Imperatoris erat nati tutamine fultus. |

Hunc si vidisses fore Regem jam putavisses; |

Gloria regali fulget, simul et Comitali. |

Florida milities post hos urbis Legionis, [...]"

Traduzido: "e a claridade do ar esvaece-se á refulgência do aceiro. Acompanha a esta hoste o aguerrido Consul [significando o máis alto cargo de governo num território e no mando dum exército] Don Fernando

que governa a lei em Galiza por encargo do rei, e honrado coa tutela do filho do Emperador. Si o vírades pensaríades que el era um rei brilando á par coa súa glória de Conde e coa de Soberano.

Detrás destes, a florida milicia da cidade leonesa [...]"

Pois efectivamente; a descriçom poética que da o texto deste exército e do seu valoroso comandante (que semelhaba máis um rei que um conde) fainos pensar, pola súa dramatizaçom, que a visiom da súa marcha devia de ser algo verdadeiramente impressionante.

E quem era aquel tam importante Conde Fernando?;

     pois ninguém outro que Fernando Peres de Traba, filho do anteriormente referido Conde Pedro Froilaz de Traba. Foi Fernando o líder da nobreza galego-portuguesa e moi influente nas cortes reais (assinava nos documentos como "Comes Fernandus de Gallecie"); foi tamém Adiantado do Emperador Afonso VII e titor do filho deste, o futuro rei de Galiza e de Leom, Fernando II, um rei que estará moi apegado á Galiza (país onde chegou a contraer matrimónio coa filha do rei de Portugal Afonso Henriques e onde está soterrado por próprio desejo na Catedral de Santiago) ja que pertencía a um medio social, cultural e lingüístico galego pola súa formaçom com Fernado Peres de Traba e a súa poderosa e influínte familia. Tal era a vinculaçom dos dous Fernandos que, já antes da morte de Afonso VII, o Conde aparece coasinando documentos co Príncipe aparecendo este co título de rex. E mesmo Fernando II chegou a casar, em segundas nupcias, com Tareixa Fernandes de Traba, neta do Conde.

Crónicas da época como a 'Chronica latina regum castellae" considera que a súa influência foi determinante para que, no testamento de Afonso VII, Galiza e Leom (herdados por Fernando II) se separasem de Castela e Toledo (herdados polo tamém filho de Afonso, Sancho).

Outras crónicas destacam de Fernando Peres de Traba o seu valor na referida conquista de Almería.

Demostra-se, umha máis vez, que aquela pobre imagem da supostamente sumisa Galiza medieval da que fala a historiografía espanhola vê-se truncada pola verdadeira Galiza chea de arte e cultura dominantes que já temos visto noutros artigos, ateigada de mosteiros, castelos e catedrais, com moi importantes e influentes nobres que educavam a emperadores e a reis, e que, polo visto, dispunha duns impressionantes grandes exércitos.

 

Fonte:Grupo facebook reino medieval de Galiza. 

 https://www.facebook.com/groups/reinodagaliza/?multi_permalinks=1482076895909468%2C1483017095815448%2C1482708012513023%2C1482150315902126%2C1482516792532145%2C1481386915978466%2C1481537712630053%2C1481920742591750%2C1481521319298359%2C1481908429259648&notif_id=1703838117358140&notif_t=group_highlights&ref=notif

Notas de historia. A Casa dos Castro e a Galiza do século XIV.

Representação do século XIX de Inês de Castro, no teto da Sala dos Reis, Quinta da Regaleira, Sintra, Portugal. 

 

 Fernando Ruiz de Castro nun cadro do século XVII no Pazo dos condes de Ficalho, en Serpa, Portugal. Foi o último Castro que morreu no exilio em Bayona, Francia, despois de pertecer o bando perdedor na guerra entre Pedro I e Enrique II Trástamara.

     Já se falou  diste tema no blog:    aquí.  E Aquí. 

Alguns nomes da época que andavam por alí, neste século XIV. 

 Fernando Rui de Castro,Pedro Fdez de Castro, Alfonso IV de Portugal, Pedro I de Portugal,  Joãao de Avis, Fernando I,  Inês de Castro, Joana de Castro, Pedro I de Castela, Enrique II Trástamara, Duque de Lancaster, Alcobaças, , Conde de Andeiro, Conde Arraiolos, Casa de Trava, Casa de Trastámara, Avignón, Cisma de Occidente, Braga, Santiago, Conde de Lemos, Sarría, Ribeira e Cabreira, Guerra dos cem anos, Duguesclin, Comendeiro de Santiago, Adiantado maior de Galicia, Pardo de Cela, Os Andrade, Santa Irmandade de Galicia, Irmandinhos, Pardo de Cela, Pedro IV o ceremonioso de Aragón, casa de Bercelona, Joán I de Aragón o cazador, Martimho Ide Aragón  o humano, Alfonso IV de Castela, Alfonso XI de Castela. 

      Fazendo fição,  podíamos dizer,  que um  jornal do Reino de Portugal,  dava  no seu  manchete  esta  notícia no ano 1355 no día sete de janeiro:  

       Ontem na   Corte em Coimbra foi  assassinada  dona INÊS DE CASTRO, dama da corte, namorada do herdeiro  a coroa  portuguesa,  o infante  Dom  Pedro. O casal teve  dous filhos,  bastardos,  pois por oposição do  seu pai  o rei  Dom Afonso IV e certa parte da nobreza cortesa não permitirom o casamento oficial ou legítimo, que Dom Pedro  desejava fazer com Inês. 

      A dama receveu  varias coiteladas  por parte de duas persoas da nobreza cando esta  nos seus aposentos privados, no lugar da Quinta das Lágrimas . O príncipe moi apenado acusou ò seu pai do assassinato e prometeu que cando for rei faria jurar a toda nobreza lealdade a Inês e considerâ-la rainha de Portugal. Dona Inês vai ser enterrada  no mosteiro de  Alcobaça no lugar do panteão dos reis de Portugal. 

      Inês era galega, nascida na Limia, e filha de Dom  Pedro Fernádez de Castro, o da guerra,  senhor da casa dos Castros , a familia mais importante da nobreza galega. Dom  Pedro Fernádez de Castro é o  senhor de Lemos,Sarria, Ribeira e Cabreira e  conde de Trastámara. É mor-domo maior do rei de Castela Alfonso XI, adiantado maior de Galicia, pertigueiro de de Santiago e comendeiro de Lugo. Era neto por parte materna do rei Sancho IV de Castela e tataraneto do último rei de Galiza e León Afonso VIII. D. Pedro coa morte do seu pai no 1304, cando ainda era un neno, foi trasladado a corte de Portugal para educar-se. Educou-se e criou-se co infante Pedro Afonso, conde de Barcelós, e filho ilegítimo do rei D. Dinis. No 1320, con dezaseis anos retornou a Galiza pra ocupar o dominio da casa de Lemos. Morreu faz dez anos desta noticia, em Algeciras em  1343,  em combate comtra  os mouros.

       Até aquí a noticia dos feitos. Esta fição de noticia é , mais ou menos, o que  nos chegou por parte da historiografia oficial portuguesa e espanhola. Embora surge-nos pronto umas perguntas:

       Inês de Castro,  além da sua relação romántica e amorosa, jogava um papel político, ou a sua morte tem mais que ver coa geopolítica da época e a influências que a simples relação do príncipe Fernando?

       A resposta é um sim. Detrás do que significava que a galega Inês de Castro pudesse ser a mulher oficial do rei de Portugal da-nos pé pra investigar e,  deixando a um lado a historigrafia espanhola e portuguesa, que  elementos de poder político e partidos políticos da nobreza estavam envoltos em todo este sarilho que chega a que um rei mande assassinar a mãe de dous dos seus netos e namorada do seu filho. Tal vez, sem dúvida, no rei D. Alfonso IV pesou mais a política estratégica de evitar un casamento cuma nobre galega que o facto de ser ela quem era na sua familia. Na idade Media os matrimonios jogam um papel fundamental nas confluências políticas. A política exterior e os equilibrios de poder faziam-se  por medio de matrimonios. 

             Como é que uma familia nobre galega, que na historiografía espanhola nem conta pra nada, salvo menção colateral obrigada, e sendo a familia nobre mais forte da Galiza, cual é a relevância de Galiza para a corte portuguesa que consigue que uma filha de D. Pedro Fernández de Castro vaia casar co herdeiro português?. 

        É evidente que a resposta só pode ser uma. O poder quase real dos Castro como nobreza que dominava Galiza. 

        Ainda mais, como é que esta casa da  nobreza galega, além de ter uma filha pra ser rainha de Portugal, tem outra mais Joana de Castro irmá de Isabel, que casa co rei de Castela D. Pedro I, que pasou a historia dos perdedores com o nome do  Cruel. Certo que Joana só foi casada com Pedro uma noite da que quedou prenhada e tuvo um filho.?  

     Pois uma prova mais da importância e o poder da Casa galega dos Castro. Situando-nos na Idade media, ainda que só fosse uma noite pra que houver casamento co rei tinha que haver influência política da casa de Lemos. Sem dúvida foi um selo de lealdade que Pedro I buscou na casa nobre mais forte da Galiza. 

      Então estamos ante a casa de nobreza rectora do Reino de Galiza. Fora teima de Fernando II,(1157-1188  reinado) rei galego enterrado em Compostela, buscar ou potenciar una casa nobre que sustituira a dos Froila na liderança da nobreza galega.

      Os Froila, conde de Traba e Trastámara acabarom extinguindo-se em outras familas da nobreza. Antes disso a sua  relevância histórica é fundamental. Só recordar que um Traba vai educar o  neno , futuro Afonso VII, que sera coroado rei de Leão por Gélmirez na catedral de Santiago. Este Traba casaria com Dona Teresa de Portugal, mai de Afonso Henriques primeiro rei de Portugal, depois de estar enviudar do seu marido Henrique  de Borgonha.

      Neste caso, século XIV encontramos em pleno apogeo a Casa de Lemos regida polos Castro. Os seus territorios extendiam-se dende  a fronteira coas terras do Reino de Leão, já  Terra de foris, e comprendíam o  Bierzo até meia Galiza de hoje, chegando as terras dos Andrade que abrangiam Vilalba, Pontedeume e Ferrol.