luns, 16 de novembro de 2026

VIZINHO PESIMISTA

                        


Ele é magro, alto,cabelo branco e abundoso. Fuma demais. Idoso, deixou lá  os setenta, mas tem o corpo ergueito, e move-se suave e ágil coma um jungo. Mesmo semelha ser mais jovem.

Está reformado,obviamente, e a sua vida e a inatividade mesma. É muito simples. Não trabalha, nem  parece ter ganhas  de andar a brincar com alguma desas cousinhas, hobbys, que estejam na moda entre os  reformados. Nem é freguês de nenhum bar, nem vai dar caminhadas, nem um passeio pela cidade olhando cá e lá. Nem grupinho prá parolar numa esquinha. Nadinha destas cousinhas.  Fica na casa, e  nem tão sequer tempo para ajudar na compra diaria no super. Tampouco acompanha a mulher a nenhum lugar. 

Ele é um lobo solitario, que fica controlando o seu território.A sua vida desenvolve-se en vinte metros quadrados. O seu horizonte são cuatro paredes e uma rua,um jardim e uns quantos predios dos arredores. Fala se tu lhe falas. 

No seu mundo há moi presente um personagem: a sua cadelinha, a miki. Ela é a que marca as descidas até a rua e as  voltas  para à casa. Quando ela decide baixar, ele cigarro aceso, aparece no jardim. Mimetiza-se  o mais que poder no   chorom   mentres a cadelinha escavanca polas herbas do jardim. Dalí a pouco uma olhada cúmplice entre os dous e o  voltar a subir pra casa.   

A miki é destes cães pequerrechos ; negra carvão, não  gosta da gente, o ser dela é andar  amuada . Não responde as saudações nem as lindas  e ridículas palavras que se lhe dam a um cão. Aliás tampouco tem amizades caninas. Na rua está nervosa, nem que tivesse agorafóbia. Idosa, pequerecha, preta, feia. Está gordecha e anda  à modo. E tão seria e abrorrecida  que nem sequer ladra. Ela semelha ser comoo seu dono, os dous gostam pouco  da vicinhanza. Vê-se feliz com ele. São uma parelha feliz. Ele corresponde o seu carinho e mima-a, e até a leva o veterinario se faz falta.  

Aliás, não é tudo tão sonso, realmente. Há momentos, sim especialmente há um hora fixa na que ele  não falha.  Vai comprar o Marca. É a sua paixão, além da  Miki. Vai as dez horas, em punto, o mesmo quiosque,  ( i d’ont you go and buy to newspapaer at news stand?)  e compra sempre o mesmo jornal, esportivo, o Marca. É o seu   momento magico. Cigarro em mau, paso curto, andar suave e  ágil, corpo ergueito, cabeça alta, mirada fixa ao fronte. Obxectivo craro e emoção. Ainda que, em troques,  tenha que soportar o barulho da gente, não importa porque este pequeno momento esta justificado. Com este  pequeno acto é um mais dessa comunidade docta no futebol.Siinte-se junguido o vínculo dos milhões de espanhois que vão nutrir-se do mesmo alimento que ele toma.  Vê-se o homen feliz. Percebe-se no seu andar e no seu ar a satisfação do dever cumprido. Bendita rutina parece dizer para sim mesmo. Chova ou faga sôl, a rutina vai-se cumprir. Nem o mesmo Emmanuel  Kant poderia superar este orden e equilibrio rutinario. 

Despois uma leitura longa e profunda do Marcae o dia está feito. 

As conversas que eu tenho com ele, por partilhar alguma cousa, e porque eu faço por falar, são sempre do futebol. Ele acha que tem certa  "auctoritas" na materia, e talvez não asuma que em temas de futebol todos somos doctos, como bem é sabido. Adepto fiel do Real Madrid, concordamos os dous, permete-nos ter pequenas conversas de consenso. Pois ele não é de confrontar ideias. Não gosta de ouvir trapalhadas de gente mal informada. Odeia o confronto e despreza inteletualmente o que pense diferente. Nesta altura como eu gosto do Mourinho, e ele tambem, temos mais para partilhar e fazer fronte comum contra os merdentos manipulados. 

As nossas conversas são breves, ele está muito influênciado pelas leituras  de jornal e da radio, sempre esportivas.Cita a uns certos opinadores das media os que idolatra. As nossas conversas são simples, ele quase não deixa falar, porque da por suposto uma maior informação da que tenho eu. As vezes parece mostrar-se como invadido no seu templo.  Para mim esta liturgia  tem como objetivo poder  intercambiar quatro parolas, é ser um dos poucos vicinhos que tenha a faculdade de poder falar com alguém com quem me cruzo moitas vezes o dia. Já seja  dando voltas ou quieto, acompanhado duma uma cadelinha preta e feia, amarrada com uma corda.

Nem pregunta, nem quer saber de coisa alguma mais. Sempre falamos do mesmo. Passe o que passar no mundo, não é cousa nossa. 

No entanto o outro día por asuntos da vida falamos do paro. Tem dous filhos sem trabalho e vão fazendo anos. Dava queijas da  falta de posibilidades para  as novas gerações. A cousa rematou falando mal dos políticos e de que  a política em geral é uma merda.Eu calava e simulava entendê-lo, o mesmo tempo  que desejava rematara co assunto. A sua cara era dum homem seco é triste,e o falar de tudo isto. Semelhava ser a face da depresão, e do pesimismo. 

O final ele rematou, da mesma maneira que rematam todos  os simples diste pais: Sánchez, e a puta que o pariu. O inimigo identificado, o homem a destroir para purificar-nos todos. A figura a quem poder cuspir e sob quem malhar para apagar as nossas raivas. Nem esperança tem o meu amigo, nem de que o outro  poda  resolver tudo isto. Nem esperança porque Sánchez sozinho esnaquizou tudo, foi o neno  malo  que rachou tudo o que havia. Ele ja tem o boneco no que bater,e malhar, e como se dum budu se tratasse cravar nele  as agulhas que nos liveraram do maléficio e assim  os deuses se apiadem de nós todos.

     Sánchez tem que ir embora já, mas quando 

ele se vaia ficara tudo resolvido?.  


venres, 13 de novembro de 2026

SãO MARTINHO. DOUS SANTOS PRA UMA CIDADE. OURENSE

 

São MARTINHO DE TOURS.                          SãO MARTINHO DO DUME

 

Hai, pois, dous San Martiños que convén non confundir. Un, Martiño de Tours, soldado romano convertido en bispo, que compartiu a súa capa cun pobre e que Ourense celebra cada 11 de novembro como patrón. Outro, Martiño de Dume, tamén procedente da afastada Panónia, que chegou á Gallaecia no século VI e que, desde Dume e Braga, contribuíu decisivamente á cristianización dos suevos.

Dous homes separados por máis dun século, pero unidos pola súa orixe, pola súa fe e polo destino histórico que os trouxo, dun xeito ou doutro, á nosa memoria colectiva.

Quizais por iso, cando en Ourense celebramos San Martiño, non deberiamos esquecer aquel outro Martiño, o de Dume, que tamén forma parte da nosa historia. 

 

San Martiño de Tours

  • Nacemento: arredor do ano 316-317, na Panónia, actual Hungría.

  • Morte: ano 397, en Candes, Francia.

  • Festa: 11 de novembro.

  • Foi soldado do exército romano, abandonou a vida militar, fíxose monxe e posteriormente bispo de Tours.

É o santo coñecido pola historia da capa: sendo soldado, atopou un pobre que padecía frío e partiu a súa capa militar para compartir con el unha parte. Segundo a tradición, Cristo revelóuselle posteriormente na figura daquel mendigo.

Foi un dos grandes impulsores do cristianismo na Galia e unha figura de enorme prestixio na Igrexa occidental.

A súa devoción espallouse por toda Europa e chegou tamén á Península Ibérica.

É este San Martiño de Tours o patrón de Ourense e o titular da súa catedral.

 

San Martiño de Dume

  • Nacemento: arredor do ano 520, tamén na Panónia.

  • Chegada á Gallaecia: arredor do ano 550.

  • Morte: 20 de marzo, arredor do ano 579.

  • Festa: 20 de marzo.

É coñecido tamén como Martiño de Braga ou Martiño Dumiense.

Foi un home de grande formación intelectual e relixiosa. Viaxou por Palestina, Roma e outros territorios antes de chegar á Gallaecia sueva.

Estabeleceuse en Dume, preto de Braga, onde fundou un mosteiro e foi nomeado bispo. No ano 569 converteuse tamén en bispo metropolitano de Braga, adquirindo unha autoridade eclesiástica moi importante en todo o territorio da antiga provincia da Gallaecia.

A súa principal actividade foi a organización da Igrexa e a conversión dos suevos, que profesaban maioritariamente o arianismo, ao cristianismo católico.

Non foi simplemente un misioneiro: foi tamén un intelectual, escritor e organizador eclesiástico. Entre as súas obras destacan De correctione rusticorum, na que combate determinadas crenzas e prácticas pagás que sobrevivían entre as comunidades rurais, e os seus escritos de carácter moral.

 

 Que relación había entre os dous?

Non eran familiares nin contemporáneos. Cando Martiño de Dume chegou á Gallaecia, Martiño de Tours levaba xa máis de 150 anos morto.

Porén, tiñan tres circunstancias comúns:

  1. A mesma terra de orixe: os dous procedían da Panónia, no territorio da actual Hungría.

  2. A mesma vocación relixiosa: os dous foron bispos e destacaron pola súa actividade evanxelizadora.

  3. Unha relación espiritual directa: Martiño de Dume coñecía e admiraba a figura de Martiño de Tours. Segundo a tradición biográfica, durante a súa viaxe cara a Occidente visitou a súa tumba en Tours.

     Como se relacionan os dous con Ourense? 

Cómpre acudir ao relato de San Gregorio de Tours, historiador do século VI.

Segundo a súa narración, o rei suevo Carriarico, ante a enfermidade do seu fillo, enviou emisarios a Tours para conseguir reliquias de San Martiño. A curación do rapaz foi atribuída á intervención do santo e o rei, que profesaba o arianismo, converteuse ao catolicismo, xunto co seu pobo.

Este episodio está na orixe da tradición que vincula a San Martiño de Tours coa cristianización dos suevos e co seu padroado sobre Ourense.

E onde entra Martiño de Dume?

Precisamente na tarefa de evanxelización e organización da Igrexa sueva. A súa actividade foi decisiva para consolidar aquela transformación relixiosa.

Así pois, podemos distinguir dúas funcións históricas:

  • Martiño de Tours: o santo ao que se atribúe a intercesión milagrosa que, segundo a tradición, propiciou a conversión do rei suevo.

  • Martiño de Dume: o bispo e misioneiro que traballou directamente na conversión, formación relixiosa e organización eclesiástica da Gallaecia.

A tradición ourensá acabou unindo as dúas figuras. Non é casualidade que a propia Catedral de Ourense lembre expresamente a participación dos dous Martiños na historia da cristianización do noso territorio.


5. As datas: a diferenza que convén lembrar

11 de novembro

San Martiño de Tours

Patrón de Ourense

20 de marzo

San Martiño de Dume ou de Braga

O grande organizador da Igrexa sueva.

Unha precisión histórica que considero importante: a conversión de Carriarico e o milagre atribuído ás reliquias pertencen ao relato de Gregorio de Tours, unha fonte histórica fundamental, pero debemos presentalos como o que son: un relato transmitido pola tradición historiográfica, non como un acontecemento que poidamos comprobar en todos os seus detalles.E há uma ideia bonita que vale a pena preservar: dois santos diferentes, duas datas distintas, mas uma memória histórica partilhada.

 

 


 

mércores, 11 de novembro de 2026

Bem vinda: chuva, chuva, chuvinha.

 

Chuva, chuva, chuvinha Vem do céu até à terra Chuva, chuva, chuvinha Vem cair na nossa serra Chuva, chuva, chuvinha Vem do céu até à terra Chuva, chuva, chuvinha Vem cair na nossa serra. 

No meu país há tanto sol Crianças brincam na rua Sonhando ás vezes com uma bola Tão redonda como a lua Enquanto vivem na ilusão Vão cantando esta canção

Chuva, chuva, chuvinha Vem do céu até à terra Chuva, chuva, chuvinha Vem cair na nossa serra  

Chuva, chuva, chuvinha Vem do céu até à terra Chuva, chuva, chuvinha Vem cair na nossa serra No meu país há tanto sol Que a terra seca com dureza E o camponês que não tem água Quer mudar a natureza Nas colheitas pelo Verão Ele canta esta canção

Chuva, chuva, chuvinha Vem do céu até à terra Chuva, chuva, chuvinha Vem cair na nossa serra

Chuva, chuva, chuvinha Vem do céu até à terra Chuva, chuva, chuvinha Vem cair na nossa serra No meu país se chover demais Toda a gente fica triste As crianças sem brincar E a colheita não resiste E a Deus numa oração Cantam a mesma canção

Pára, pára, chuvinha Fica no céu, deixa a terra Pára, pára, chuvinha Não caias na nossa serra

Pára, pára, chuvinha Fica no céu, fica lá Pára, pára, chuvinha

Fica no céu, fica lá Pára, pára, chuvinha Fica no céu, fica lá      

 

   Para quem tiver difuculdades  coa ortografia AGAL, à portuguesa, ahí vai no galego normativo. 😁😁😁😁😁😁😁😁😁😁😁

 

Chuvia, chuvia, chuviña
Vén do ceo ata a terra
Chuvia, chuvia, chuviña
Vén caer na nosa serra

Chuvia, chuvia, chuviña
Vén do ceo ata a terra
Chuvia, chuvia, chuviniña
Vén caer na nosa serra.

No meu país hai tanto sol
Os nenos xogan na rúa
Soñando ás veces cunha bóla
Tan redonda coma a lúa
Mentres viven na ilusión
Van cantando esta canción.

Chuvia, chuvia, chuviña
Vén do ceo ata a terra
Chuvia, chuvia, chuviniña
Vén caer na nosa serra.

Chuvia, chuvia, chuviña
Vén do ceo ata a terra
Chuvia, chuvia, chuviniña
Vén caer na nosa serra.

No meu país hai tanto sol
Que a terra seca con dureza
E o labrego que non ten auga
Quere mudar a natureza
Nas colleitas polo verán
El canta esta canción.

Chuvia, chuvia, chuviña
Vén do ceo ata a terra
Chuvia, chuvia, chuviniña
Vén caer na nosa serra.

Chuvia, chuvia, chuviniña
Vén do ceo ata a terra
Chuvia, chuvia, chuviniña
Vén caer na nosa serra.

No meu país, se chove de máis
Toda a xente queda triste
Os nenos quedan sen xogar
E a colleita non resiste
E a Deus, nunha oración,
Cántanlle a mesma canción.

Para, para,  chuviña
Queda no ceo, deixa a terra
Para, para,  chuviña
Non caias na nosa serra.

Para, para,  chuviña
Queda no ceo, queda alá
Para, para, chuviniña.

Queda no ceo, queda alá
Para, para, chuviniña
Queda no ceo, queda alá.

 

martes, 10 de novembro de 2026

Faladoiro (lugar no que se murmura)

 Misturar Toynbee com Broncano e uma reflexão sobre o controlo do algoritmo e a IA parece de loucos, aliás nos faladoiros de bar e rua, as cousas são  asim. 

Imagen 

“Civilizations die from suicide, not by murder.” «As civilizações morrem por suicídio, não por homicídio.»

  Arnold J. Toynbee.

 Prá pensar:

Nunha sociedade polarizada, os cidadáns non sempre discrepan unicamente sobre as solucións aos problemas: poden chegar a vivir en mundos informativos diferentes.

Un mesmo acontecemento preséntase a uns como unha ameaza, a outros como unha oportunidade e a outros como unha proba da maldade dos seus adversarios.

O algoritmo pode aprender que mensaxes producen medo, indignación, entusiasmo ou rexeitamento e utilizalas para captar atención e orientar comportamentos.

Cómpre, porén, non confundir dúas cousas: os algoritmos non crean necesariamente a polarización desde cero, pero poden contribuír a reforzala cando os sistemas de recomendación e os incentivos económicos favorecen determinados contidos.

Conclusão: Será que cada vez os cidadãos terão que ser mais críticos e formados para enfrentar-se o algoritmo?.  

 

BRONCATITIS:  

 POR FIN, BRONCANO, um desastre. Era hora de espir o mito sobrevalorado. Dende o príncipio  tenho-o  vetado, não por nada, só por ver que não tem nada. Que  se adique a fazer brincadeiras, das que não gosto nada, nem as dele nem as dous detrás dele.  A diario pon-se a falar de cousas das que não leu nada, nem sabe nada, fala mal que não se lhe entende. Ainda a esta altura andamos que se fodes uma vez, duas, que se te fas uma palha, que é isto, uma merdalhada infantiloide.                      Desta vez esta todo o mundo nas redes contra ele. 

                                     Ajá , Era visto. Evaristo.  

 Algumas pérolas. 

-La Revuelta es una producción de RTVE en colaboración con El Terrat (integrada en The Mediapro Studio) y Encofrados Encofrasa, sociedad participada por David Broncano, Jorge Ponce y Ricardo Castella. Las dos productoras privadas se reparten al 50 % la producción del programa. 

 

Alguns por no atacar o presentador falam de que não se pode entrevistar a abascal ou cousas assim. Isso sim que é erro, porque não. Outra cousa é saber facê-lo.  

 

 

domingo, 1 de novembro de 2026

The Capture.

     The Capture

The Capture  é uma serie de televisão de drama policial británico. 

   Sinopse da primeira tempada:  

   Despois de ser absolto dum crime de guerra no Afganistão, o soldado Shuam Emery é acussado de sequestro e assassinato da sua avogada Hannah Roberts, baseado-se em imagens da CCTV de Londres. Mentras  Emery  trabaia pra limpar o seu nome a Detective Inspectora Rachel Carey  começa a descobrir uma compleja conspiração contra Emery,  que pôe em dúvida a validação das imagens polas que se condeia a Emery. Um método chamado correção,  está a ser utilizado de forma secreta por uns grupos policiais e amparados polos poderes profundos da inteligência militar británica, e um certo papel da CIA.

    O método correção basea-se em criar. com IA,  imagens falsas dentro dum contexto de imagens verdadeiras. Numa situação em que a policia  ter certeza de que o terrorista ou o delinquente cometeu um crime porém não  tem  imagem dos feitos. Como o fim justifica os meios, a   prova falsa  cria-se  através do método de correção  para condear polo Tribunal o   hipotético delinquente. Se por escoitas telefónicas, por ponher por caso, a policia  cree que X vai levar droga a Y, então a través das imagens que tenhem dos dous suspeitos vão oferecer imagens nas quais se vai a ver a X  pagando cartos a Y o tempo que leva um pacote de droga. Esa transação não  é real, ou melhor dito nenhuma câmara  o gravou. Todo foi uma inventona, feita na segurançã de que X e Y são dous delincuentes. 

      A serie tem moito interés para a reflexão do futuro e a utilização dos medios tecnológicos tanto para o crime como para o controlo político e a propaganda política na segunda e terceira tempada.  Mistura o MI6, serviços secredos, Cia etc. na conjunção de conseguir o dominio e o poder desta nova era. 

NOTAS Ò RESPEITO:  

O interese político e social de The Capture reside en que despraza o debate desde a tecnoloxía cara ás instituciões e ò comportamento humano.

Não abonda com perguntar-mos se a inteligência artificial é boa ou mã. Hai que perguntar  quem a  utiliza, com que finalidade, com que informação, baixo que controis e com que consecuências pros direitos dos cidadãos.

E hai uma ideia que me parece especialmente importante: a democracia não  consiste únicamente en votar periódicamente. Precissa cidadãos  capazes de  formarem opiniões coa informação suficintemente fiavél, multimedia que poida contrastar os feitos e instituciões sometidas a controis efetivos.

  No entanto é precisso ter em conta no debate que  a serie joga com vantagem e situa-nos na ciencia-fição, pois:  

Emprega licenzas propias do thriller: presenta sistemas tecnolóxicos extraordinariamente avanzados, capacidades de predición moi ambiciosas e conspiracións que concentran moito poder en poucas mans. As críticas á segunda tempada sinalaron precisamente que algunhas das súas posibilidades tecnolóxicas se achegan máis á ciencia ficción que ás capacidades efectivas da época en que foi producida.  

     Embora tampouco sabemos, tal como avanza a tecnologia, se não chegarmos o nível que a série apressenta. Eis  fica a dúvida. Tal como avanza o mundo tecnológico quem pode dizer nada.  

  

Se alguém pode predizer e condicionar as nossas decisiões exploranto aquilo que mais desexamos, até que punto seguimos sendo livres?

     A  ideia de que cada grupo social receve uma versão distinta do candidato e a predição de que o político acavará cedendo à manipulação  o ver que esta lhe permete acadar o poder. 

 Uma explicação  a ressaltar o escutar no:  

   Tempada 2. Capítulo  5: 

O diálogo aparece despois dunha demostración de como a empresa Truro Analytics emprega os datos persoais e un algoritmo para transformar a campaña dun candidato á alcaldía de Tbilisi, na Xeorxia.

O algoritmo identifica as preocupacións, os medos e as preferencias dos distintos grupos sociais. A partir desa información, constrúe relatos políticos diferentes, mesmo contraditorios, que permiten ao mesmo candidato atraer eleitorados que sosteñen posicións incompatíbeis. O candidato acaba gañando as eleicións.

A continuación, o interlocutor do político Isaac Turner explícalle que a mesma técnica pode levalo ata o cargo de primeiro ministro británico. Turner protesta, mais o outro responde que o algoritmo xa prevé que terminará colaborando, porque o éxito lle dará poder e o poder permitiralle realizar os seus soños.

 

Numa sociedade polarizada, a inteligência  artificial criou uma campanha política na que a cada sector do eleitorado se llhe vende uma versão do candidato que pode votar.

"O algoritmo vê o mundo em toda a sua complexidade. Compreende-te a ti, a mim e cada segmento da nossa sociedade melhor do que nós mesmos nos compreendemos.

E predi que, en quanto o éxito esteja ao teu alcance, aceitarás colaborar na campanha.

Porque co éxito chega o poder. E co poder poderás fazer todo o bem co que sempre sonha-ches."

 


 non estamos simplemente diante dunha historia sobre a intelixencia artificial. Estamos diante dunha pregunta sobre o poder, a verdade e a liberdade dos cidadáns nunha sociedade na que a información pode ser manipulada de maneira case imperceptíbel. 

1. A democracia pode conservar as formas e perder parte da sua substância

A serie mostra que non é preciso suprimir as eleicións, prohibir os partidos ou abolir o Parlamento para alterar o funcionamento dunha democracia.

Pode manterse todo iso e, porén, cambiar profundamente o proceso polo que os cidadáns forman as súas opinións e deciden o seu voto.

O mecanismo é relativamente sinxelo:

  • Recóllense datos sobre os cidadáns: gustos, preocupacións, hábitos, reaccións e relacións.

  • Identifícanse as súas vulnerabilidades e as cuestións que máis os mobilizan.

  • Elabóranse mensaxes adaptadas a cada persoa ou grupo.

  • Mídese a reacción e modifícase a comunicación segundo os resultados.

A persuasión política existiu sempre. A novidade é a posibilidade de automatizala, individualizala e experimentar con ela a unha escala enorme.

A segunda temporada de The Capture leva esta hipótese ao terreo do suspense político, combinando a manipulación audiovisual coa análise algorítmica do comportamento.

2. A polarización convértese nun negocio político 

Nunha sociedade polarizada, os cidadáns non sempre discrepan unicamente sobre as solucións aos problemas: poden chegar a vivir en mundos informativos diferentes.

Un mesmo acontecemento preséntase a uns como unha ameaza, a outros como unha oportunidade e a outros como unha proba da maldade dos seus adversarios.

O algoritmo pode aprender que mensaxes producen medo, indignación, entusiasmo ou rexeitamento e utilizalas para captar atención e orientar comportamentos.

Cómpre, porén, non confundir dúas cousas: os algoritmos non crean necesariamente a polarización desde cero, pero poden contribuír a reforzala cando os sistemas de recomendación e os incentivos económicos favorecen determinados contidos.

3. A verdade deixa de ser un terreo compartido

Este é o asunto central da serie, xa presente na primeira temporada coa manipulación das imaxes empregadas como probas xudiciais.

Se unha gravación pode falsificarse de maneira convincente, a confianza na evidencia audiovisual debilítase. E iso ten consecuencias que van moito máis alá da política.

Pensa en tres ámbitos:

  • A xustiza: como se pode condenar alguén se a proba visual pode ser manipulada?

  • O xornalismo: como distinguir unha gravación auténtica dunha falsificación?

  • A democracia: como pode un cidadán tomar unha decisión informada se non sabe se aquilo que ve aconteceu realmente?

O paradoxo é especialmente grave: cando as falsificacións se volven críbeis, non só se poden difundir mentiras; tamén se poden desacreditar probas auténticas alegando que son falsas.

Por iso, a resposta non consiste unicamente en mellorar a tecnoloxía que detecta falsificacións. Tamén require procedementos de verificación independentes, transparencia sobre a orixe das probas e institucións que respondan polos seus actos.

4. O poder político e o poder tecnolóxico

sistemas de análise e das ferramentas capaces de orientar a campaña, aparece un terceiro actor que pode exercer unha influencia extraordinaria sen someterse directamente ao control electoral.

A pregunta decisiva é: quen vixía os que vixían, quen controla os algoritmos e quen pode esixir responsabilidades cando se utilizan abusivamente?

5. A ambición humana: o algoritmo non precisa dominarte pola forza

As persoas non toman decisións unicamente a partir de principios abstractos. Tamén actúan movidas polo recoñecemento, a ambición, o medo ao fracaso, o desexo de facer algo importante ou a convicción de que os fins xustifican determinados medios.

Un sistema que saiba identificar esas motivacións pode influír nas decisións dunha persoa sen que esta perciba claramente a influencia.

E aquí aparece unha distinción fundamental: unha decisión pode ser voluntaria no sentido formal e, ao mesmo tempo, estar profundamente condicionada por unha manipulación que o individuo descoñece.

    PRA FINALIZAR: 

A pregunta que deixaría aberta é esta: se o algoritmo chega a coñecer os nosos medos, preferencias e ambicións mehor do que nós mesmos os comprendemos, a defensa da liberdade dependerá só de proteger os nosos datos ou tamén de recuperar a capacidade de reflexionar criticamente sobre aquilo que nos ofrecen como verdade?

Paréceme que ese é o debate máis fondo que a serie nos propón. E é um debate que não pertence exclusivamente ao futuro: xa forma parte do presente.

 Nota sobre a escrita. 

  ( no texto do post mistura-se galego escrito com grafia portuguesa, normativa AGAL, com galego escrito na normativa RAG. ) 

 

 

 

 

 

 

domingo, 11 de outubro de 2026

Lendas da minha aldeia. De como fomos uma tarde, em segredo, ver a velha mina do Wolfram. III

 

.....Já estamos de volta. Tras de nós fica calada e esmorecida a velha mina. Só o Gonzalito viu as armas e a dinamita, nenhum de nós teve ganhas de entrar na cova. Porém todos ouvimos o mesmo. Como vamos contar isto quando nos perguntem a cada um? Tal vez seria o melhor não contar nada a ninguém, nem pais, nem familia, nem a Guardia-civil, a nimguém. Recordo as palavras do Nestor: É um suicidio roubar ou contar que se viu  um contrabando. Assim era pois momento de falar entre nós:

—Parai um bocado. Temos que falar.  Sentai. Quando cheguemos todos nos perguntaram onde estivemos e que vimos. Nem palavrinha tem que sair das nossas bocas. Temos que gardar no nosso segredo: dizer que vinhemos a investigar; nada do que lhe passou o Gonzalito; nem sequer deixar cair nada do contrabando que o Gonzalito viu no interior da cova.

—Se descobrem o porqué vinhemos aquí, estamos lixados.

— Foi uma arroutada,  por viver-mos  a  aventura de conhecer a mina. Numca imaginamos que nos perderíamos no caminho e que nos metería-mos  na noite. Foi uma mala decisão nossa.

O Tonho chocou-me a mão e fixo-me um gesto de apoio: 

—Dacordo, Manel. Mais que nunca o segredo é importante. Desta volta não é nenhuma brincadeira. Estamos unidos por iste segredo e só que um de nós se vaia da lingua, escachamos todos.

O Rude fixo-nos abraçar  entre nós e dixo:

—Deiqui não vai sair uma palavrinha, somos um feixe que ninguém vai desfazer. Eu juro—E o mesmo tempo fixo uma cruz cos dous dedos índices, beixou duaz vezes a cruz e cuspiu no chau, todo como ritual de juramento, e o tempo que a  sua mirada invitgava-nos a fazer a mesma trapalhada.  Ninguém o imitamos, pois parecia-nos já  uma antiga costume dos nossos  jogos infantis.

Todos olhamos o Gonzalito, para escutar as suas habituais serenas palabras. Desta vez tampouco foi diferente:

—Creio que devemos manter o segredo e olvidar o que passou. Não podemos contar nada. Se alguém me perguntar eu sempre negarei o que vim. Direi que vos quixem enganar pra sentir-me importante diante de vós. É e tem que ser sempre um segredo. Sabemos que estamos acercando-nos a algo importante. Quer se queira quer não, todo que andamos a descubrir vai-nos levando a que arredor da morte do chofer há cousas misteriosas.

O lusco-fusco ia crescendo. O sôlpor já nos escondera o sol detrás daquel penedal montanhoso. Seguimos andando polo camino de volta. Num momento dudamos entre duas rodeiras que nos aparecerom. O tempo já ia em contra nossa, seguro que já andavam a perguntar por nós. Esperariam a noite pecha para preocupar-se;

Seguimos caminhando e passamos uma pontinha que cruzava um regueiro bulhento.

—Ei.Parai. Por eiqui não vinhemos eu não recordó esta pontinha.

—Tes razão, Tonho,  iste não é o nosso caminho. Cagâmo-la, cona— Falou o Rude.

—Vos saberedes, dixo o Gonzalito.  Eu nem me acordó, não faço ideia.Não me fixei no caminho.  

O caso é que era verdade. Eu acreditava também que aquele caminho não era o nosso. Estavamos  num terreio plano entre pradairos e de tarde vinhemos sempre costa arriba e rodeados de gesteiras, toxos, carbalhos e castinheiros. Iste paisagem era outro. Falei:

—Pois toca-nos pensar, companheiros. Foda-se, parece que levamos um dia torto, cona. Me cajo-na-mar. Haver,  quando  é assim, dizem , há que  seguir os postes e os  fios da luz, porque vam direitos duma aldeia a outra.

 Todos, olhada o alto na procura dos tais fios, que malamente se distinguiam nesta posta de sol. 

—Ei a esquerda acima, olhai um poste e os fios da luz, dixo o Gonzalito.

En efeito, a nossa esquerda,  na cima dum toutiço pedregoso  e queimado polo sol a uns douscentos metros esperavamo-nos um poste de madeira que nos parecía salvador.

Dixo o Rude:

 —Se temos sorte e não topamos moito monte alto,  logo havemos de ver luzes. Agora parece que vamos alonxados do caminho para Baltar, pero iste poste seguro que nos leva a  Santantuinho e ali já podemos pedir ajuda. Acabou-se o medo......