Amosando mensaxes organizadas por data para a consulta galego. Ordenar por relevancia Amosar todas as mensaxes
Amosando mensaxes organizadas por data para a consulta galego. Ordenar por relevancia Amosar todas as mensaxes

luns, 2 de febreiro de 2026

GROENLÂNDIA. Vexa isto: BORGEN . Serie danesa sobre a política danesa que pode ser a política de cualquer país. (reciclaje blogueiro)

 Este post está escrito no 2020. 

Vem agora aquí a conto do problema criado com GROENLÂNDIA. A última temporada  de BORGEN está adicada já ao problema de GROENLÂNDIA.

 É curioso voltar atrás e vermos como o problema já existia e  ainda que não fala de TRUMP, o contexto e tal qual o de hoje. .  Não  fixem nenhuma modificação na escrita, os "papiros", com os seus erros,  não  devem  ser manipulados. 

Até na escrita se nota o passo do tempo, escrito en galego normativo. 

 

Netflix resucita ‘Borgen’, una de las mejores series de todos los tiempos

 

 No ASPIRINAB, meu blog histórico, xa  de culto, encontrei-me con esta recomendación que  por fortuna repon  a Netflix. As razons que Valupi me suxire, expostas no texto que segue, seduzenme para adicarlle un tempo. É iste um xénero que me fai disfrutar alén de mellores e piores logros. Non vin "The west wigins" que fica como asignatura  pendente , si vin House of Cards e fiquei maravillado da serie. As recomendacions de Valupi son ordes, e a pesquisa por miña parte  das cousas interesantes que el lanza a blogosfera sempre enriquecen a nosa vidiña. Esta noticia chega en regular momento, pois ando lento últimamente para as series,  sentado diante do ecrá. E ainda pior, porque ando con traballos atrasados no tema, pois  ando os poucos a lidiar  con Versalles; un documental sobre Trump que está no momento quente de velo; a ponto de rematar Outlander, que parece que nunca acaba nunca, como acostuma a pasar con algunhas series. Por acima estou recen comenzado a ver  Knigtfall, unha de templarios, santo grial e loitas medievais, tema que tamén me apaixona. Pois bem, ainda tudo iso, acho que e bon momento para recomenzar e mergullarme nas profundidades dunha boa história política,  que, tal como dice Valupi, é moi real.

      Seguiremos informando.

E há muitas razões mais para ver esta excelente série pela primeira vez. Pese a semelhança temática, não será justo comparar Borgen com The West Wing, esse diamante de Aaron Sorkin que pertence ao panteão da TV. Nesta, a escrita intrincada e na esgalha, sempre a correr o risco de cair numa exibição vaidosa, espalha uma sofisticação e densidade que não têm qualquer paralelo com a escrita de Adam Price e sua equipa de argumentistas. A opção dinamarquesa é pelo registo não só realista, o que é duvidoso que seja o caso americano dado o seu artifício idealista, como pedagógico (a resvalar para o ingénuo?). Se fosse preciso concluir uma formação universitária em Direito, Ciência Política, História ou Filosofia para entrar a fundo no universo de Josiah Bartlet e Toby Ziegler, em ordem a nos sentirmos à-vontade no universo de Birgitte Nyborg e Kasper Juul basta estar em vias de concluir o secundário. Ao mesmo tempo, Borgen retrata fielmente as lógicas, dinâmicas, rituais e acidentes que ligam políticos e jornalistas num frenesim imparável de aproximações e separações, alianças e batalhas. E tudo isto, notavelmente, sem cair no melodrama nem procurar fazer humor.

Para mim, e não estarei só nessa experiência, o mais admirável na visão de Adam Price é ter conseguido mostrar a democracia a funcionar na perfeição sem ter cedido meio milímetro ao cinismo e ao tribalismo. As personagens são profundas quanto baste, o elenco é credível e envolvente, e há um arco narrativo que faz da decência o valor mais importante para o estadista. Um estadista que se vê a falhar como os outros, pois é humano, mas que é salvo pelo afecto e pelo idealismo de terceiros – da comunidade, portanto. Esse estadista modelo germinou na cabeça do autor da série e conheceu a luz no corpo e arte de uma actriz fabulosa, Sidse Babett Knudsen. Ela consegue o feito de vencer o estigma que penaliza as mulheres na política ao criar uma personagem cuja autoridade de líder é verosímil e inspiradora. Ficamos a sonhar com o milagre de vermos a Birgitte a saltar do ecrã e a meter-se a caminho do parlamento mais próximo. Afinal, a sua (e nossa) segunda casa.

 

   Mais información o respecto, niste caso de La Vanguardia.

Netflix resucita ‘Borgen’, una de las mejores series de todos los tiempos

 

domingo, 1 de febreiro de 2026

Notas de historia. Porqué caiu a Galiza?

Rapinhado nas redes. 

 PORQUE CAIU A GALIZA | Valín Libros

Antes de continuar coa cronoloxía dos Reis de Galicia, gustaríame escribir algo sobre as estupendas reflexions e enseñanzas que no libro Porqué caiu a Galiza? de Jose Manuel Barbosa,da editorial Através, se fan sobre a problemática da herdanza do trono a morte do rei Afonso VIII O Galego, e o importante papel que xa naquelos tempos, xogaban a nobreza, o clero e, como non, os Papas, que tanto dano e coas peores intencions, dende sempre nos fixeron, e nas que, con unha man che bendecian, e coa outra, che clavaban o puñal.
Como era de esperar, a disputa polo trono entre “Fernando III de Galicia” (e xa naqueles intres I de Castela, lembrémolo) e Sancha e Dulce (fillas de Afonso VIII) dexenerou en enfrontamento aberto e guerras entre eles. A “política internacional” de Roma pra con Galicia, era a de presionar os bispos pra que apoiaran os intereses da coroa de Castela, que eran os de Roma, malia a lexitimidade feita por Afonso VIII no seu testamento. Na “Chronica Latina Regum Castellae” (“escrita” por Juan de Soria) dinos que ao entrar Fernando I de Castela na cidade de León, e aclamado pola poboación como rei, e que Sancha e Dulce non foran recibidas como raiñas, como deixara seu pai notificado no testamento (bastantes historiadores ven neste documento unha clara tendencia castelanista, e non lle dan moito valor pola falta de imparcialidade documental). Nesta “pelexa de tronos”, salta outra vez o nome de unha persoa e de unha familia, tamén ligada a nosa historia: Rui Gomes de TRASTÁMARA, fiel e leal defensor do difunto rei Afonso VIII e que, por respetar os desexos de él, negoulle a fidelidade a “Fernando I de Castela” durante moito tempo. No chamado “Pacto das Nais” feito en Coiança (Coyanza, Valencia de San Juan, León?) entre as raiñas irmans mentras Fernando permanecia en León, púsose fin as disputas e acordouse que Fernando seria tamén rei galego-leonés. Acordados os puntos, reuníronse en decembro Sancha, Dulce e Fernando I de Castela, en Benavente, onde se asinou o acordo de coroar a Fernando como rei de Galicia e recibiren elas unha indemnización e unha importante renda anual, ingresando nun convento. Estes cartos recibidos, voltarian a coroa no caso de que casaran ou faleceran. Do que se trataba na realidade, era de que as irmáns renunciaran a calquer reivindicación ou reclamación da coroa. Pra que isto non acontecera, naquel entón, mandáronse destruir importantes documentos ligados de unha forma o outra co Tratado de Benavente ou con outros calesquera que poideran poñer en perigo a Coroa de Fernando en Galiza (en Castela xa a tiña). Houbo que “reescribir” a historia, e como non, engrandecéuse o protagonismo de Castela e Galicia quedou relegada a unha terra sin importancia, malia a seguir sendo recoñecida en todo tipo de documentación árabe e europea, como reino e centro de peregrinación e de intercambio relixioso, mercantil e cultural, sendo como foi, dende sempre e pra sempre, o MOTOR ECONÓMICO E SOCIAL daquela época de toda a zoa do NW peninsular, onde a sua área de influencia chegaba mais aló dos Pirineos. Tanto é asi, que toda a documentación peninsular que chegou ata nós despois de Afonso VII, é castelán e de tendencia claramente castelanista. Ainda que houbo alguns documentos que se salvaron da destrución, como o “Chronicon Mundi” de Lucas de Tui (escrito en 1.238), a “Chronica Latina Regum Castellae” de Juan de Soria, ou “De miracules Sancti Isidori”, que nos relatan as rebelions acontecidas na cidade de León e en Galicia, onde se asaltaron o palacio do rei, a eigresa de San Isidoro e as Torres de Carnota, que demostran O POUCO APOIO POPULAR que este rei tivo no reino Galaico-Leonés, e que nunca foi aceptado. Quizais por isto, “Fernando III de Galicia” e I de Castela, nunca quiso coroarse nin en León nin en Santiago.
Un apunte fundamental e moi importante e a ter en conta historiográficamente, é o que nos fai o noso querido Don Jose Manuel Barbosa neste libro (así como outros importantes historiadores, noutros) : tanto Lucas de Tui, como Juan de Soria, como Ximenes de Rada escriben as suas obras e relatos da historia baixo o mando de Berenguela de Castela, nai de Fernando. A manipulación documental da historia, queda sobradamente demostrada, cando estes escritores identifican a Afonso VI e Afonso VII como reis de Castela, cando estes monarcas galegos nunca usaron en vida estos títulos. No caso de Ximenes de Rada (que pasou a historia como un gran manipulador de documentos a favor da causa castelán) e no seu “De Rebus Hispaniae” bótalle a culpa da división da Coroa a familia dos Trava, sabendo ben que dita división favorecia mais a Castela.
O realmente triste de toda esta falsedade documental, e que os “historiadores” inmediatamente posteriores a Lucas de Tui, Juan de Soria e Ximenes de Rada, baseáronse nos relatos históricos manipulados deles pra seguir escribindo a historia : Afonso IX, O Sabio, cando escribeu a General Estoria (1.270), a Estoria de Espanna (1.270-1.274), outra Estoria de Espanna (1.280-1.284), a Cronica de los Veinte Reyes (1.282-1.284), e a póstuma de Crónica de Castilla (1.300)... Merecen ser nomeados tamén De Praeconiis Civitates Numantine e De Praeconiis Hispanie, cuia obra desapareceu e quedou dispersa ata o século XIX, e ainda hoxe non están publicados moitos dos seus escritos, e no que si entendin ben a lectura do libro, pertencen a Joao Gil, que fora asesor e secretario do rei Afonso IX o Sabio (e que tamén estivo involucrado na recolleita de textos pra a creación das famosísimas Cantigas de Santa Maria).
Si ben a poboación galega rechazaba o reinado de Fernando I de Castela en Galicia, co apoio que sí contou este rei (que lembremos, xa era rei de Castela cando acedeu o trono galaico) foi co de, como non, o Papa Gregorio IX, que queria por enrriba de todo a unión das coroas e a supremacía de Castela sobre Galicia, pra quitarlle todo o poder e influenza a nosa terra e a Compostela, que tanto desagradaba e odiaba Roma ao sairlle un forte competidor como era o centro de peregrinación a Santiago. Dito de unha maneira moi sinsela, pra que todo o mundo o entenda : dende Roma e dende facia moitos anos, foron os Papas os que dirixiron e planearon a destrución e desaparición do Reino Galaico-Leonés. Mais claro, auga nun vaso.
Seguiremos outro dia...

martes, 20 de xaneiro de 2026

Eu som de fentos. E de passo , algo da imersão linguística.

 Fentos | Doeixo | Flickr

https://twitter.com/DiegoBernalRico/status/1799155556994916533

No padrom galego FENTOS! Em Portugal som FETOS e no Brasil SAMAMBAIAS

E vós como lle chamades aos "fuentos"? Fentos, fieitos, folgueiras... na Raia seca, en Calvos de Randín chamámoslle "fuentos" 

Na minha zona muita gente diz "fentos". Quando era criança era a única forma que eu conhecia.
 
    Assim desta maneira parolavam uns e outros arredor da palavra Fentos, que para mim sempre foi clara e única, desconhecedor que noutros lugares usavam outras palavras parecidas para identificar aquela planta tão comúm.   Pero bem se vê que não é asim o qual demostra a riqueza do galego e dos moitos sinónimos das nossas palavras espalhadas polo territorio galego e português.  
     No entanto, esta questão intrascendente e nada novidossa deu-me pê para recordar-me duma anedota que passou na minha infância escolar,  lá no meu povo co meu mestre na  altura  de Atapuerca.  
 

  Anedota: 

      Eu vivim uma época, a que me tocou, que me proporcionou uma inmersão lingüística natural  no galego que tal vez fosse a última da historia. Dende o 1956 a 1966 eu só ouvia falar em galego, e só falava em galego. O espanhol  tinha-mô-lo na escola, como idioma de aprendizajem , e como idioma oficial necessario para sermos uns cidadãos plenos. Co mestre tanto nas aulas  como fora delas a comunicação era quase sempre em  castelhano, ainda que ele era, normalmente,  falante galego coas persoas do povo. Na igreja  o cura falava-nos o castelhano, misturado na vida ordinária co galego.  Os funcionarios do concelho e os médicos também nos falavam em galego. Havía só uma ou duas familias,  a chamada do médico, o veterinario e alguma mestra que vinha de paso,que falassem entre eles em castelhano. Os Gardias falavam-nos todos em galego.  Era moi pouco, quase mínimo o uso de radio e  televisão, na que ouviamos o castelhano. Além da enciclopedia, o catecismo,  algúm livrinho ou jornal, alguns tebeos,  poucos mais livros tinhamos para lêr em castelhano, obviamente em galego não existiam ainda livros escritos para a gente comúm. As horas de galego eram o cabo do dia, moitas em todo o ano, com destaque no  inverno arredor da lareira coa narração das lendas, as conversas familiares e  a transmisão de conhecementos antigos e faladoiros varios: todo esto era em galego.    
      Pois bem o senhor mestre que nos tocou, pedagogo das silveiras,   era um sabio na utilização da retranca tanto  na sua vida ordinaria como cos alunos  nas aulas. Pero  olho, a sua retranca sempre estava adereçada ou mais bem estercada coa burla,  a mofa e misturada com um pouquinho de  humilhação e rebaixamento da dignidade daquelas pequenas alminhas. 
     Em certa ocasião prá ensinar-nos uma palavra castelhana, rara no sonido  prá nós ,  a qual  ninguém utiliçava, fixo uma performance do seu jeito. Assim pois para aprender-mos e não olvidar-nos numca da palavra "helechos" que parecia resistirse-nos no aprendizajem, escolheu a tres incautos da classe e dixo-lhes: 
   —Ides  o monte da fonte de  Miro, que fica detrás da escola,  e apanha-des  uns "helechos e traede-los ". 
   Os rapazes sairom coas caras asustadas, sem dizer palavra, pois o medo é o que tem, que não te deixa falar. Sairom pois como almas em pena e já fora da clase,  tentariam  gestionar da melhor forma que se lhes ocorriria a ordem recevida,  embora topariam-se, os coitados, coa  sua ignorância. Os que ficamos acochados entre aquelas paredes, os afortunados que  quedamos na aula, estávamos também olhando para o céu e dando vivas de não sermos  parte daquela vítimas que iam ser masacradas. Nós também eramos vítimas da nossa ignorância. 
     O senhor pedagogo das silveiras, em quanto sairom já fixo chacota  dos mandados, sabedor de que não iam encontrar "helechos" no monte de  Miro. Pero não porque não os houvesse, que de isso sobraba por alí, senão porque eles não sabiam que os tais helechos são os nossos fentos de toda a vida. Eis a questãó, tanto dizer sempre fentos não se nos ocorrira saber que longe de nós outra gente chamava-lhe a aquelas prantas que não tinham jeito nem valor: "helechos". 
      Chegarom dalí a um bom tempo, os nossos colegas. E asustadinhos, entrarom: 
     —Da usted su permiso. 
     —Que, traedes os helechos? —Ele sempre nos falava em castelhano, obviamente, ainda que prá fazer brincadeiras, mostrar-se  graçioso-chistoso,  e fazer escárnio, então utilizava o galego. 
      Eles só conseguirom mover a cabeça a vez que contestavam 
      — No señor.—Dito baixinho. 
 Sem atrever-se a dizeer que não sabiam o que eram os tais helechos.
       Daquela falou o boi e dixo muuuu:  
     — Pois mirai, lapadoiras, que sodes uns lapadoiras, os helechos são o mesmo que os fentos. Passai, e haver se assim vos queda aprendida  prá sempre a palavra. 

 Imersão lingüística: 

 
      Pois assim foi. São as cousas que tem a "imersão lingüística" que as vezes não sabes o que são os helechos. Uma eiva terrível na formação intelectual dum neno da aldeia. 
      Orgulho-me de haver sido filho de viver numa época na que a realidade era o que agora chamamos inmersão linguística que me facilitou ter e pensar no meu propio idioma e que não me privou de falar e lêr em castelhano em moitos casos bastante melhor que aqueles criados na cidade e só no idioma castelhano. Não  foi numca na minha vida um travão, viver isolado em galego os nove primeiros anos da minha vida,  prá fazer despois  um bacharelato fora de Galiza, falar um castelhano perfeito, ter duas carreiras universitarias. Sim foi  uma aprendizajem que me proporcionou uma vantagem que da o ter dous idiomas:  empenho na comparação dum e outro para corregir os posíveis erros no que o meu galego colisionava co castelhano; isso ajudou-me a falar bem o castelhano por evidentes motivos de interesse, magoa que daquela eu não sabia que a minha fala ou linguagem também era um idioma normativizado pola história e uso e a costume secular de gentes que o mantiverom e perfecionarom. Quando a mente trabalha em dous sistemas linguísticos diferentes está a favorecer o conhecemento de outros idiomas, abre a mente a curiosidade e o conhecemento e familiariza-nos coas palavras, ou seja uns amadores da filologia. 

sábado, 3 de xaneiro de 2026

Terra de foris. ( Reciclaje blogueiro.)

 Post já publicado no 2023 no blog.       

 

 Imagen

Esta-se a falar estes días, ( estou a falar no 2023) nas redes e entre uns poucos, não vaiam a pensar em mais, em quanto a que o  Bierzo, a Seabra e territorios asturianos do occidente possam ser incorporados a Galiza. Engade-se, num exercicio de fantâsia pondo o carro diante dos bois,  que  previamente deveríam fazer para isto um referendum

  Direi antes de nada que isto atopeino por acaso nas redes sociais, melhor dito no twiter, X,  que é a única na que ando a ouviar,  a asubiar, ou a  pesquisar,  à solta, um pouco de todo. Andar ando e  moito   mais ainda do que deveria. Esta  quimera,  evidente, ainda que saudosa prá qualquer galego, são criadas por dous ou tres twiteiros neste caso,  que fornecidos com moitos seguidores, ganhados no dia a dia com manhas de todo tipo.E como se tivessem um bom altifalante,  sabem fazer barulho momentâneo e parecem uma  multitude participante. Uma vez deitada  a  informação no twiter ( agora no X)   já os algoritmos se encargarão de flassehar a torto e a direito a mesma  para chegarem a todos aqueles que  por alguma curiosidade anterior tenham escoitado uma música parecida.  Do mesmo jeito, dende aquí, estos mesmos  entre a sorpresa e a  ledicia vão espargir, difundir e divulgar o grão, e assim dão por feita a sementeira.  Cousa na que me loubo, neste caso, em participar a espalhar.   

 

     

  O caso é que,  o chegar-me esta informação, também com sorpresa e ledicia, deseguido  veu-me o recordo o conceito de   "Terra de foris". Um  princípio ou regra não escrita que   para entenderem-se os galegos daquela ,  usava-se no Reino medieval  da Galiza.  O falarem de que tal terra ou lugar era " Terra de foris" , estavam-se a referir a  toda aquela terra considerada dentro dos senhorios da coroa do reino de Leão ainda que não era considerada terra propria do Reino nuclear galego, eles considera-na por tradição histórica e  cultural como galega. Não sei seguro se  a Seabra era "Terra de foris", eu acharia que sim o era.  Astorga e as suas terras não eram "terra de foris". No obstante... ( Ainda que no documento que mostramos o final o bispo de Astorga firma como pertecente o Reino de Galiza, não sei se porque ele era galego de nazón, ou a diócese de Astorga era sufragánea de Compostela e neste senso se considerava galega).  Parte do occidente asturiano não era considerado "terra de foris" outra parte a mais próxima sim. O Bierzo, claramente,   era "Terra de foris" pois bem sabemos que foi sempre terra galega do reino nuclear galego e  deixou de ser considerada como  terras do Reino depois das guerras de  dominação dos Reis Católicos que derom esta terra, do Bierzo,  a dependência do Conde de Benavente e desposeirom dela os Castros nessa altura  os mais altos representantes da nobreza galega. É bem evidente que nas fronteiras citadas que antes eram consideradas parte da Galiza nuclear e  que hoje já não pertencem a Galiza administrativa actual,  ficam pegadas culturais, sociais, costumes e formas   idiomáticas  evidentes que  demostram que perante moitos séculos forom territorios dos senhorios galegos e  que se sentiam dentro duma unidade política, cultural, idiomática, económica e histórica que se concretizava no chamdado  Reino da Galiza. Este reino que é herdeiro dos galegos dende a antigua Gallaecia  que foi minguando o seu terrritorio até a Galiza já Sueva e posteriormente  Reino Galego medieval con Rei en Leão até 1230.

        Despois desta data,  1230 coa união num só reino em Castela, seguiu  sempre Galiza considerada  Reino ou entidade cultural e política com personalidade propria  como tal até a configuración administrativa das provincias de  Javier de  Burgos no  1833.

      E se não me credes, uma olhada este documento ajuda, tal vez, na sustenção do dito. Este é um documento no que firmam os bispos da orbe católica,  lá pelos 1545 , uma petição pra convocar um concilio, neste caso, nem mais nem menos,  o de Trento. Pois bem os bispos Galegos neste caso o de Astorga (duvido se era Terra de foris) e o de Ourense identificam-se como espanhol do Reino de Galiza e em troques o de Zaragoza  como espanhol do reino de Espanha.  

 Imagen

  Ainda que há quem defende hoje, com bom criterio, que o Reino como tal numca foi abolido  e,  defende,   ou gostaria de que Galiza fosse denominada na actualidade Reino de Galiza. Tal como assim,  estou a falar,  este senhor tão ilustrado: 

           Eduardo José Pardo de Guevara y Valdés.

          Es un historiador y      genealogista español, especializado en el estudio de la nobleza bajomedieval gallega y profesor de investigación del Consejo Superior de Investigaciones Científicas.

Ainda que o não constar como tal na Constitução espanhola não seja fácil defender esta postura.

       Ainda que  isto  último seja outra histoira.

         Imagen 



xoves, 11 de decembro de 2025

O aspirina b cumpre vinte anos.

 

  

  Faz vinte anos, eu enfoscado como um tal   "reis" descobri um blog português para comentar, ler, partilhar impresões,toda a vez para também aprender um pouco de português. Pois, milagre do tempo,  a cousa chega até hoje despois de vinte anos. 

Faz dez anos o aspirina b cumpría dez anos, daquela tivemos un agarimoso intercambio de mensajes de felicitação e recordações dificéis de olvidar. Aquí neste link está  o post da celebração dos dez anos. 

https://arompidadodia.blogspot.com/2015/11/o-aspirina-b-cumpre-dez-anos.html . 

     Já passarom dez anos. Era o desejo que daquela tinhamos todos e o mesmo valupi (patrão da barca). Cousa bem difícil de conseguir. Daquela o post titulou-se : 

10 anitos de iniciação à aprendizagem. Moi estilo simples e sarcástico de Valupi. Hoje o título é 20 anos de pardieiro, que leva também esa sencillez e socarronería valupiana. Sabendo que pardieiro, tanto para o galego como o português, vem a ser algo assim como casa pobre triste, em ruinas ou envelhecido. 

 

Neste vinte cumprimento de anos, 20, voltamos os parabéns e os agarimosos saudos. 

https://aspirinab.com/valupi/20-anos-de-pardieiro/ 

  1. “Algo se muere en el alma cuando un amigo se va…. no te vayas todavía no te vayas por favor, que hasta la guitarra mía llora de melancolía cuando dice adios”. ( sevillana popular). Parabens pelos vinte anos. Já andei mais por cá do que ando nos últimos tempos, embora ainda ando. Sempre foi e segue sendo um prazer ler os post. Eu moito tenho aprendido aquí, de uns e outros, especialmente do patrão da barca. Adiante meu, isto ojalá não morra, já temos moita esterqueira à solta por ahí, assim que isto tinha que ser Bem de Interês Cultural a conservar BIC), e que veham então os enveloppes.XD. Seja o que for, obrigado sempre pelos vinte anos.

     

  2. Muito obrigado, reis, pelas tuas generosas e graciosas palavras.

    Fazes muito bem em não gastar o teu precioso tempo por aqui. Felicidades nessa terra de encantos, a Galiza irmã.


     


 

mércores, 19 de novembro de 2025

FALANTES OCULTOS.

Pois não sei que dizer, pode que sim, tal vez seja verdade, tal vez não. Um otimista encontra sempre uma ração donde seja. Sim vemê-lo e vivi-mô-lo no dia a dia. Assim e tudo  moitos dos falantes-esclarecidos pasamos moitas vezes por falantes-ocultos, pois se queira quer não, ninguém fai a sua vida num só idioma na Galiza  , normalmente.  Que sejamos moitos, assim seja.E assim logo, saiamos a luz,  de jeito que nos vejamos  uns  òs outros e não sejamos já os ocultos falantes, e nos convirta-mos em   os falantes- faladores. Ainda a  risco de que nos chamem falantes-falabartos,  ou falantes-aborrecidos co galego, não nos importaria.   Desejos.

 

domingo, 9 de novembro de 2025

Portugaliza 112. Bieito Romero, Luar na lubre.

 

[ Unha vez máis volvín de visita a Portugal e de novo quedei abraiado coas similitudes existentes coa nosa Galicia. Con razón o imperio romano delimitou ate o Douro ou quizais un pouco máis a fronteira sur da antiga Gallaecia, e se o fixeron así por algo sería. Estiven de novo por Valença do Minho, Viana do Castelo, Porto e desta volta achegueime ate a histórica Barcelos nun día de feira.
Calquera destas poboacións son exemplo claro de que os parecidos son moito maiores que as diferenzas. Quizais entre as que nomeei, Porto como gran cidade teña algunhas características máis diferenciadas que as outras pero depende por que parte da cidade se transite.
Xa se sabe que determinadas fronteiras están trazadas por cuestións políticas puntuais que ás veces raian claramente co inconcibible pero que trocan con claridade o trazo da historia e este é un deses exemplos. O parecido nas paisaxes é tan grande que semella unha prolongación na que non hai diferenza algunha. O clima é tamén factor clave no que o océano Atlántico define esa similitude.
A pedra granítica é a predominante e condiciona tanto a paisaxe como a propia arquitectura construída de tal xeito que calquera das partes antigas dun lado e do outro da fronteira son indistinguibles.
O carácter das xentes lembra o mesmo xeito de facer as cousas, de comportamentos similares e de vivir a vida dunha maneira que aínda se pode percibir na Galicia máis auténtica.
Tamén a gran relixiosidade mesturada con ritos ancestrais de orixe pagá amosados de forma ininterrompida. E como di o cantor Fausto Bordalo: «E assim se faz Portugal, uns vão bem e outros mal», frase á que non lle falta razón.
Mais a miña percepción, despois de diferentes visitas en distintos tempos, é a de ver un país que avanza, que mellora, que sinte orgullo de seu, e que non lle dá as costas ás súas tradicións e costumes proxectándoas ao mundo.]
* Xaneiro 2024.
[ Sen querer meterme en polémicas ou en fonduras de carácter pasional, eu estou de acordo na irmandade galaico portuguesa con todo o significado histórico que ten e o que supón.
Particularmente cada vez que vou a Portugal, síntome como se estivese na casa por moitos motivos que para min son obvios. O idioma é un deles e mesmo pasar varios días alí, sérveme para perfeccionar o meu propio galego.
A paisaxe e a cultura son semellantes en moitos aspectos, a gastronomía é marabillosa, variada, abundante e aquí xa temos outro grande parecido con nós.
O comportamento social e o carácter hospitalario dos portugueses é semellante ao noso, así como tamén as súas músicas tan directamente conexionadas coas nosas tanto en ritmos coma en instrumentos.
Así pois, resulta difícil trazar fronteiras, en realidade, tampouco estou seguro de que as haxa.
Sentímonos queridos falando o mesmo idioma, compartindo momentos marabillosos intensos e entrañables con músicas e xantares nesta terra irmán da que eu xa teño saudades e gañas de volver o antes posible.]

venres, 5 de setembro de 2025

“A Casa grande de Romarigães”. ( De vez em quando um livro)

 

         Faz já um tempinho lim com moito agrado o romance de Aquilino Ribeiro “A Casa  grande de Romarigães”. Gostei moito da historia em si, mas também  da  forma increível de narrar de Aquilino Ribeiro.Ainda que o seu português seja  requintado as vezes e sementada a narração  com palavras, locais e rurais,   moi difíciles para um galego, e incluso um português medio de hoje. Estou a falar como um vulgar leitor que não é dado para  fazer, por falta de conhecimentos, crítica literaria.Já outros mais qualificados tenhe-na feito e ninguém nega o nível literario de Aquilino, que fica como um dos mais grandes da literatura portuguesa. 

 Há historias bem contadas, nas que por alguma causa o leitor mistura-se  num halo fantástico provocado por un escritor e então, tudo conflue num disfrute intelectual. Embora, iso ocorre,   algumas vezes e de forma misteriosa surge. Para, surgir,   é precisso se conjugarem ou confluirem  varias circunstâncias, tais como  que o tema a tratar seja estimulante para o leitor; que este esteja em boa  predisposição pra mergulhar-se na historia;  e sem esqucermos, tal vez o mais importante o génio do escritor. Este  na sua forma de narrar vai ser o fermento estimulante da obra . Neste caso lermos o português culto e popular que maneja Aquilino Ribeiro e um prazer.

Eu recomendaria esta obra a qualquera que estivesse disposto a lê-la com calma e carinho . Eu li-na duaz vezes e a sua leitura vai ser  lenta por o já dito do português culto e popular utilizado, mas pracenteira. Também para quem  não  tiver certa familiariedade co idioma,  tal vez se faga um pouco cascuda e dura. No obstante há traducions para o galego e para o espanhol, mas para mim tem um valor a sua leitura no idioma original. 

  Além disto, a recomendação podia ser feita, aunque seja  só por  percorrer uma historia que começa no secúlo XVII e remata lá pelo XIX, e o tempo que narra a vida da casa grande de Romarigães e dos seus diferentes personagens vai  percorrendo a historia de Portugal e de paso de Galiza e Espanha, pois tenhem  moita pressencia a dinastía filipina, a Galiza com laços familiares, a conquista da Guarda e  a comarca do Rosal pelos portugueses na guerra da independência de Portugal da monarquia hispánica, a luta contra os franceses e os aconteceres portugueses do finais do XIX, rematando a familia senhorial protagonista do romance deslocando-se para  Lisboa, ficando a casa baleira e abandonada.

Uma historia da hegemonia das nobrezas e senhorios eclesiásticos e os dominios de ambos sobre a classe labrega rural, todo no norte entre o Minho e o Lima.

Tive o prazer de ir persoalmente a ver a casa grande de Romarigães, pois ainda alí está olhando para os séculos. Uma tapada secular ainda  lhe faz proteção mas já  o abandono e o deterioro é evidente. O mato e o bosque alto  tentam  escondê-la nas brumas  da memória. No obstante despois de tê-la imaginado no próprio magim a beira da leitura, vê-la  frente a frente um sinte algo especial com um chisco de subtil complicidade  o perceber na realidade a fantasia vivida na leitura .

Todo iste preâmbulo  chegou pra dar justificação e entrada a umas notinhas que encontrei por acaso num rascunho feito  à pressa  num caderno olvidado a um tempo que lia por segunda vez  o romance. Pois  bem, assim, de súpeto pareceu-me boa ideia darlhe vida ao pequeno esforço de tomar umas notas  da historia contada e  deijâ-las eiqui. Vamos lá.

O MORGADO: é o neto do padre Cunha. Estamos no 1650. A casa foi criada polo padre  Cunha no 1580, mais ou menos. Recordemos que a dinástia Filipina reina em Portugal a prtir de Felipe II dende 1581 até 1641.

GONÇALO DA CUNHA, e o padre que faz e inicia a vida da casa grande, para o que tem o apoio do Visconde de Vilanova de Cerveira que é o propietário real da casa.

Dom Diogo de Lima, visconde de Vilanova de Cerveira, Pendão e Caldeira, tinha um poder igual a el Rei em quanto a nomear  oficiais em todo o couto de Fraião no que estava a casa. Era este  o fidalgo mais temido entre Douro e Minho.

 senhor  don Baltasar Cavedo de Frois da casa do Freixeiro e primo de Gonçalo Da Cunha.

Alguns topónimos  da zona que são familiares  na historia da casa grande. La Bruja, Rubiães, Portela, Coura, Fraião, Romarigães,Agualonga, Serra da Arga, Nossa Senhora do  Amparo,, Meijoeiro, Sam Paio, Cabraçeo.

1.-Dom Gonçalo Dacunha 1580, padre,  de familia fidalga tem um filho de solteira com Maria Roriga. O filho Domingos Dacunha  nasce no 1610 e morre no 1680, já na dinastia dos Braganças. Domingos o morgado vai  herdar a Casa Grande  e vai a chegr a ser considerado o homem mais rico entre Minho e Lima.

2.-Domingos casa coa sua prima Francisca de Antas de Sam Paio de Agualonga. Pertece a casa de Antas de Fraião e Bustaranga, nobreza minhota (jogo de tronos).  Francisca tem familia na Galiza na casa do Soutomaior. Casam no ano1680 e tenhem cinco filhos  .

3.- Luis de Antas morgado de Domingos Dacunha casa con Joana que era uma freira da familia dos Antas e que está no convento na Guarda na Galiza. Na guerra contra a dinastia filipina conhece-a   na toma da Guarda pelo ejército português. 

 link para ver algo mais. 

https://arquivos.rtp.pt/conteudos/a-casa-grande-de-romarigaes/  

https://arquivos.rtp.pt/conteudos/aquilino-ribeiro-2/