São MARTINHO DE TOURS. SãO MARTINHO DO DUME
Hai, pois, dous San Martiños que convén non confundir. Un, Martiño de Tours, soldado romano convertido en bispo, que compartiu a súa capa cun pobre e que Ourense celebra cada 11 de novembro como patrón. Outro, Martiño de Dume, tamén procedente da afastada Panónia, que chegou á Gallaecia no século VI e que, desde Dume e Braga, contribuíu decisivamente á cristianización dos suevos.
Dous homes separados por máis dun século, pero unidos pola súa orixe, pola súa fe e polo destino histórico que os trouxo, dun xeito ou doutro, á nosa memoria colectiva.
Quizais por iso, cando en Ourense celebramos San Martiño, non deberiamos esquecer aquel outro Martiño, o de Dume, que tamén forma parte da nosa historia.
San Martiño de Tours
Nacemento: arredor do ano 316-317, na Panónia, actual Hungría.
Morte: ano 397, en Candes, Francia.
Festa: 11 de novembro.
Foi soldado do exército romano, abandonou a vida militar, fíxose monxe e posteriormente bispo de Tours.
É o santo coñecido pola historia da capa: sendo soldado, atopou un pobre que padecía frío e partiu a súa capa militar para compartir con el unha parte. Segundo a tradición, Cristo revelóuselle posteriormente na figura daquel mendigo.
Foi un dos grandes impulsores do cristianismo na Galia e unha figura de enorme prestixio na Igrexa occidental.
A súa devoción espallouse por toda Europa e chegou tamén á Península Ibérica.
É este San Martiño de Tours o patrón de Ourense e o titular da súa catedral.
San Martiño de Dume
Nacemento: arredor do ano 520, tamén na Panónia.
Chegada á Gallaecia: arredor do ano 550.
Morte: 20 de marzo, arredor do ano 579.
Festa: 20 de marzo.
É coñecido tamén como Martiño de Braga ou Martiño Dumiense.
Foi un home de grande formación intelectual e relixiosa. Viaxou por Palestina, Roma e outros territorios antes de chegar á Gallaecia sueva.
Estabeleceuse en Dume, preto de Braga, onde fundou un mosteiro e foi nomeado bispo. No ano 569 converteuse tamén en bispo metropolitano de Braga, adquirindo unha autoridade eclesiástica moi importante en todo o territorio da antiga provincia da Gallaecia.
A súa principal actividade foi a organización da Igrexa e a conversión dos suevos, que profesaban maioritariamente o arianismo, ao cristianismo católico.
Non foi simplemente un misioneiro: foi tamén un intelectual, escritor e organizador eclesiástico. Entre as súas obras destacan De correctione rusticorum, na que combate determinadas crenzas e prácticas pagás que sobrevivían entre as comunidades rurais, e os seus escritos de carácter moral.
Que relación había entre os dous?
Non eran familiares nin contemporáneos. Cando Martiño de Dume chegou á Gallaecia, Martiño de Tours levaba xa máis de 150 anos morto.
Porén, tiñan tres circunstancias comúns:
A mesma terra de orixe: os dous procedían da Panónia, no territorio da actual Hungría.
A mesma vocación relixiosa: os dous foron bispos e destacaron pola súa actividade evanxelizadora.
Unha relación espiritual directa: Martiño de Dume coñecía e admiraba a figura de Martiño de Tours. Segundo a tradición biográfica, durante a súa viaxe cara a Occidente visitou a súa tumba en Tours.
Como se relacionan os dous con Ourense?
Cómpre acudir ao relato de San Gregorio de Tours, historiador do século VI.
Segundo a súa narración, o rei suevo Carriarico, ante a enfermidade do seu fillo, enviou emisarios a Tours para conseguir reliquias de San Martiño. A curación do rapaz foi atribuída á intervención do santo e o rei, que profesaba o arianismo, converteuse ao catolicismo, xunto co seu pobo.
Este episodio está na orixe da tradición que vincula a San Martiño de Tours coa cristianización dos suevos e co seu padroado sobre Ourense.
E onde entra Martiño de Dume?
Precisamente na tarefa de evanxelización e organización da Igrexa sueva. A súa actividade foi decisiva para consolidar aquela transformación relixiosa.
Así pois, podemos distinguir dúas funcións históricas:
Martiño de Tours: o santo ao que se atribúe a intercesión milagrosa que, segundo a tradición, propiciou a conversión do rei suevo.
Martiño de Dume: o bispo e misioneiro que traballou directamente na conversión, formación relixiosa e organización eclesiástica da Gallaecia.
A tradición ourensá acabou unindo as dúas figuras. Non é casualidade que a propia Catedral de Ourense lembre expresamente a participación dos dous Martiños na historia da cristianización do noso territorio.
5. As datas: a diferenza que convén lembrar
11 de novembro
San Martiño de Tours
20 de marzo
San Martiño de Dume ou de Braga
O grande organizador da Igrexa sueva.
Unha precisión histórica que considero importante: a conversión de Carriarico e o milagre atribuído ás reliquias pertencen ao relato de Gregorio de Tours, unha fonte histórica fundamental, pero debemos presentalos como o que son: un relato transmitido pola tradición historiográfica, non como un acontecemento que poidamos comprobar en todos os seus detalles.E há uma ideia bonita que vale a pena preservar: dois santos diferentes, duas datas distintas, mas uma memória histórica partilhada.
Publicacións
